H ιστορική απεργία των οικοδόμων την 1η Δεκέμβρη του 1960 Reviewed by Momizat on . «Οικοδόμοι… Τους δρόμους ποτίζει το πτωχόν σας το αίμα τ’ αγνόν αλλ’ ιδού, ο Λαός ο πεινών στο πλευρό σας βαδίζει". (εφημερίδα «Αυγή» 2/12/1960) Η μέρα που έκαν «Οικοδόμοι… Τους δρόμους ποτίζει το πτωχόν σας το αίμα τ’ αγνόν αλλ’ ιδού, ο Λαός ο πεινών στο πλευρό σας βαδίζει". (εφημερίδα «Αυγή» 2/12/1960) Η μέρα που έκαν Rating: 0

H ιστορική απεργία των οικοδόμων την 1η Δεκέμβρη του 1960

H ιστορική απεργία των οικοδόμων την 1η Δεκέμβρη του 1960
«Οικοδόμοι… Τους δρόμους ποτίζει
το πτωχόν σας το αίμα τ’ αγνόν
αλλ’ ιδού, ο Λαός ο πεινών
στο πλευρό σας βαδίζει”.

(εφημερίδα «Αυγή» 2/12/1960)

Η μέρα που έκαναν πέρα το φόβο και ξήλωναν τα πεζοδρόμια…

Σαν σήμερα, πριν από 54 χρόνια, ένας εργατικός σεισμός συντάραξε το κέντρο της Αθήνας. Η συγκλονιστική απεργία των οικοδόμων και η μαχητική πορεία προς το Υπουργείο Εργασίας, που επιχείρησαν να ανακόψουν ακόμα και με σφαίρες οι δυνάμεις καταστολής.

Τίποτα δεν είναι ίδιο μετά την απεργία της 1ης Δεκέμβρη του 1960, που αποτέλεσε ορόσημο, κόβοντας στα δύο την ιστορία του εργατικού κινήματος της εποχής.

Είναι η εποχή που η τότε κυβέρνηση Παπανδρέου επικαλούμενη «νοικοκύρεμα των ασφαλιστικών ταμείων» αυξάνει με το νόμο 4104/60 τα ένσημα για την κατώτερη σύνταξη από τα 2.050 στα 4.050. Για τους οικοδόμους αυτό σήμαινε ότι θα έβγαιναν στη σύνταξη στα 65, αν κατόρθωναν να μαζέψουν τα ένσημα. Καθώς η οργή στα γιαπιά βράζει, οι εργατοπατέρες της εποχής προσπαθούν να ησυχάσουν τα πνεύματα μιλώντας για διάλογο με την κυβέρνηση. Τα ταξικά σωματεία των οικοδόμων συγκροτούν τη Συντονιστική Επιτροπή που αφήνει στην άκρη την διοίκηση της Ομοσπονδίας και αρχίζουν έναν παρατεταμένο απεργιακό αγώνα, κορυφαία στιγμή του οποίου είναι η απεργία της 1ης Δεκέμβρη του 1960.

Τα αιτήματα της απεργίας ήταν:

Όριο συνταξιοδότησης τα 60 αντί τα 65 χρόνια.
2500 ημερομίσθια για να θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα αντί για 4050 που απαιτούσε το νομοσχέδιο.
Διανομή των “υπέρ αγνώστων” ενσήμων στους υπερήλικες οικοδόμους.
Δώρο Χριστουγέννων και άδεια από το ΙΚΑ.

Η επιτυχία είναι πρωτοφανής. Η συμμετοχή των οικοδόμων αγγίζει σχεδόν το απόλυτο. Τα εργοτάξια και τα μικρότερα γιαπιά, στην κυριολεξία νέκρωσαν. Γίνονται συγκεντρώσεις και πορείες των οικοδόμων σε πολλές μεγάλες πόλεις της χώρας: Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Αγρίνιο, Λάρισα και αλλού. Στην Αθήνα, έξω από τα γραφεία του Εργατικού Κέντρου συγκεντρώνονται περίπου 15.000 απεργοί οικοδόμοι.

“Κείνη τη μέρα η αστυνομία βρίσκονταν από το πρωί σε πρωτοφανή κινητοποίηση. Σ’ όλους τους δρόμους γύρω από το Εργατικό Κέντρο έχουν εγκατασταθεί μεγάλες ομάδες αστυφυλάκων εν στολή. Ομάδες επίσης αστυνομικών έχουν λάβει θέσεις μέχρι την Ομόνοια, ενώ αστυνομικά αυτοκίνητα πλήρη ανδρών σταθμεύουν σε διάφορα σημεία της περιοχής. Γενικά η συγκέντρωσις, πριν ακόμη αρχίσουν οι ομιλίες, ήταν ασφυκτικά πολιορκημένη από ζώνες αστυνομικών…

«Κατέβηκα στο ΕΚΑ κι οι Οικοδόμοι είχαν κιόλας γεμίσει τους γύρω δρόμους. Μέσα στα σωματεία πατείς με – πατώ σε. Αλλοι γράφονταν σαν καινούργια μέλη κι άλλοι πλήρωναν συνδρομές. Τα μεγάφωνα είχαν στηθεί στους γύρω δρόμους. Το μικρόφωνο βρισκόταν στο πρώτο πάτωμα του κτιρίου. Ο Λυκιαρδόπουλος (σ.σ. ο εργατοπατέρας πρόεδρος της τότε Ομοσπονδίας Οικοδόμων) βρισκόταν εκεί και κουβέντιαζε με στελέχη του ΕΚΑ… Γύρω – γύρω, τριγύριζαν αξιωματούχοι της Συνδικαλιστικής Ασφάλειας, με τους κατώτερούς τους. Ανήσυχοι όλοι αυτοί οι κύριοι, για τις χιλιάδες των Οικοδόμων που έρχονταν σαν ποτάμια απ’ όλους τους δρόμους… Ο Λυκιαρδόπουλος θα μιλούσε από μέρους της Ομοσπονδίας, πρώτος. Μόλις πήρε το μικρόφωνο στο χέρι και φάνηκε στο παράθυρο, ακούστηκαν λίγα χειροκροτήματα. Οταν άρχισε να μιλάει περί υπουργού, περί υποσχέσεων αρμοδίων υπηρεσιών και “περί καλής θελήσεως”, για τους σκληρούς αγώνες της Ομοσπονδίας, άρχισαν από κάτω να τον γιουχαΐζουν. Του φώναζαν “έμπα μέσα προδότη”, “φύγε εργατοπατέρα”, “να βγει η Συντονιστική να μας μιλήσει”. Κρύος ιδρώτας τους έκοψε όλους.» (θυμάται ο Δ. Πατρέλης).

Μετά τις ομιλίες αντιπροσωπεία ξεκίνησε να πάει στο υπουργείο Εργασίας για να καταθέσει τα αιτήματα. «Την στιγμή ακριβώς αυτή οι αστυνομικοί που βρίσκονται στην οδό Κολωνού και Αγησιλάου βγάζουν ως εκ συνθήματος τα κλομπς και εφορμούν εναντίον της συγκεντρώσεως κτυπώντας ανηλεώς τους απεργούς. Επακολουθούν σκηνές πρωτοφανούς αγριότητος. Οι απεργοί πέφτουν αναίσθητοι από τα κτυπήματα των κλομπς, ποδοπατούνται από τους αστυνομικούς, ενώ άλλων απεργών τους στρίβουν τα χέρια, τους ακινητοποιούν και τους χτυπούν στο πρόσωπο, στο στομάχι, στην κοιλιά. Οι απεργοί υποχωρούν προς το κτίριο του Εργατικού Κέντρου, ενώ χάμω στον δρόμο σφαδάζουν τραυματίαι οικοδόμοι καταματωμένοι,με σπασμένα κεφάλια και ματωμένα πρόσωπα.

Η επίθεση και η αντεπίθεση
Η εντελώς απρόκλητη αυτή επίθεσις των αστυνομικών εναντίον ενός πλήθους που διαδήλωνε ειρηνικά την αγανάκτησή του για τον εμπαιγμό που υφίσταται, προκαλεί φοβερή οργή. Γυναίκες που από τα παράθυρα των γύρω σπιτιών παρακολουθούν τις σκηνές φωνάζουν: “Χειρότερα από τους Γερμανούς”! Ενώ η επίθεσις των αστυνομικών συνεχίζεται εναντίον των εργατών που κουβαλούν στους ώμους τους τραυματισμένους συναδέλφους τους, η μάζα των απεργών ανασυντάσσεται μπροστά στο Εργατικό Κέντρο και όταν οι αστυνομικοί επιτίθενται εκ νέου για να τους διαλύσουν οι οικοδόμοι αμύνονται απεγνωσμένα και προσπαθούν με τα σώματά των να συγκρατήσουν την επίθεση. Τα κτυπήματα με τα κλομπς δεν σταματούν ούτε στιγμή. Αστυνομικά αυτοκίνητα σφυρίζοντας δαιμονισμένα φθάνουν στον τόπο των επεισοδίων και αδειάζουν συνεχώς αστυνομικούς. Στην οδόν Πειραιώς, στο ύψος της πλατείας Ωδείου, καταφθάνουν μεγάλα στρατιωτικά αυτοκίνητα γεμάτα στρατό. Οι στρατιώτες κατέρχονται και προχωρούν με τα όπλα προταγμένα και σε σχηματισμό μάχης…

Σε μια στιγμή ακούγονται πυροβολισμοί από την πλευρά της οδού Πειραιώς και η κραυγή των υποχωρούντων απεργών “μας σκοτώνουν”, “ρίχνουν στο ψαχνό”. Η αγανάκτησις φθάνει στο αποκορύφωμά της. Οι οικοδόμοι αρπάζουν τα ξύλα που βρίσκουν μέσα σε μια αποθήκη της οδού Αγησίλαου, ξηλώνουν τις πλάκες των πεζοδρομίων και ετοιμάζονται να αμυνθούν ενεργητικά υπερασπιζόμενοι τη ζωή τους… Οι αστυνομικοί επιχειρούν νέα, βιαιότερη επίθεση. Αυτή την φορά οι δυνάμεις των αστυνομικών αποκρούονται από τους οικοδόμους. Πέφτουν οι πρώτες πέτρες και οι αστυνομικοί οπισθοχωρούν προσπαθώντας να καλυφθούν στις παρόδους της οδού Αγησιλάου η οποία καταλαμβάνεται και πάλι από τους απεργούς. Σε λίγο όμως και ενώ στο μεταξύ έχουν καταφθάσει ενισχύσεις η αστυνομία εκ νέου εφορμά.

Οι απεργοί καλυπτόμενοι πίσω από τα αυτοκίνητα Ι.Χ. που βρίσκονται στην οδό Αγησιλάου ρίχνουν πέτρες και τούβλα κατά των επιτιθέμενων. Οι αστυνομικοί φθάνουν μέχρι τα αυτοκίνητα αλλά είναι αδύνατον να προχωρήσουν. Τώρα αρπάζουν και αυτοί από χάμω πέτρες και τις ρίχνουν κατά των απεργών. Ενας φοβερός πετροπόλεμος αρχίζει. Ισχυρή αστυνομική δύναμις επιτίθεται από την οδό Βούλγαρη και κόβει τους απεργούς σε δύο τμήματα. Νέα μεγάλη μάχη αρχίζει. Οι αστυνομικοί απωθούν τους οικοδόμους κάτω από το Εργατικό Κέντρο. Στο μεταξύ από την πλευρά της οδού Κολοκυνθούς εκδηλώνεται άλλη επίθεσις των αστυνομικών οι οποίοι φορούν κράνη και αντιασφυξιογόνες προσωπίδες. Ενας αστυνόμος βγάζει το περίστροφό του και πυροβολεί. Ενας νέος εργάτης πέφτει αιμόφυρτος. Η επίθεσις των αστυνομικών συνεχίζεται και στις δύο πλευρές. Βροχή από πέτρες εξαπολύεται και από τις δύο πλευρές. Μεταξύ των απεργών και των αστυνομικών έχει τώρα δημιουργηθεί μια “νεκρή ζώνη”. Στην οδό Κεραμικού αστυφύλακες σπάζουν και αυτοί πλάκες των πεζοδρομίων και εφοδιάζουν τους συναδέλφους τους.

Σε μια στιγμή πλάι στα αναποδογυρισμένα αυτοκίνητα ξεπηδά μια λουρίδα φωτιάς. “Δακρυγόνα’!… Η φωτιά από τα δακρυγόνα μεταδίδεται στη βενζίνη που έχει χυθεί από ένα αναποδογυρισμένο αυτοκίνητο το οποίο αναφλέγεται.

Έτσι ο Ρακιντζής δίνει εντολή σε κρανοφόρους αστυνομικούς του μηχανοκίνητου τμήματος να επιτεθούν στη μάζα των απεργών και να πυροβολήσουν με τα περίστροφά τους. Κάποιοι είπαν μετά πως η εντολή ήταν να πυροβολήσουν για εκφοβισμό, στον αέρα. Τρεις διαδηλωτές τραυματίζονται. Είναι η πρώτη φορά στην Ελλάδα, που σε διαδήλωση γίνεται χρήση χημικών ουσιών. Το ειδικό τμήμα της αστυνομίας, εφοδιασμένο με κράνη και αντιασφυξιογόνες μάσκες, εκτοξεύει στους διαδηλωτές δακρυγόνα και καπνογόνα αέρια. Με την παράλληλη ρίψη θαλασσινού νερού από τις πυροσβεστικές αντλίες, καταφέρνουν να σπάσουν την πορεία. Το ξύλο πέφτει ανελέητα. Την αγριότητα των γκλομπς των αστυνομικών, δοκιμάζουν πολλοί δημοσιογράφοι και φωτορεπόρτερς.

Οι υποχωρούντες απεργοί επιδιώκουν να φθάσουν στο κτίριο του ΕΚΑ. Στη “μάχη” που εξακολουθεί οι αστυνομικοί τρέπονται εις φυγήν αφήνοντας την οδό Αγησιλάου ελεύθερη. Ο δρόμος παρουσιάζει ένα άγριο θέαμα καθώς είναι καλυμμένος από πέτρες, φέιγ – βολάν, από αίματα και από καπέλα αστυφυλάκων και αστυνόμων που τα εγκατέλειψαν κατά την φυγήν των. Το πανδαιμόνιο που κάνουν οι σειρήνες των αστυνομικών αυτοκινήτων, των πυροσβεστικών αντλιών και των ασθενοφόρων αυτοκινήτων που αρχίζουν να καταφθάνουν, οι κραυγές διαμαρτυρίας των απεργών, οι οιμωγές των τραυματισμένων δημιουργούν μια εφιαλτική ατμόσφαιρα».

Ο απολογισμός είναι 120 τραυματίες(3 από σφαίρες), 173 συλλήψεις από τις οποίες οι 139 είναι οικοδόμων, παραπομπή σε δίκη 22 ατόμων.
Την επομένη 2 Δεκέμβρη, 45.000 οικοδόμοι δίνουν απάντηση με νέα απεργία και διαδήλωση που χτυπιέται επίσης από τον στρατό και την αστυνομία. Στο πλευρό τους τάχθηκαν με ψηφίσματα και απεργίες αλληλεγγύης δεκάδες οργανώσεις: Τυπογράφοι, Μηχανουργοί, Υποδερματεργάτες και Λογιστές της Αθήνας, οι εργαζόμενοι στο Φωταέριο και την Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών – Πειραιώς, οι Οδηγοί και Εισπράκτορες Λεωφορείων, οι Λογιστές, Μηχανουργοί, Νοσηλευτές, Αρτεργάτες και Υαλουργοί του Πειραιά, κ.ά.

Η δίκη των 22 διαρκεί δεκατρείς μέρες (5-18 Δεκέμβρη), με την παρουσία πάνοπλων αστυνομικών δυνάμεων έξω από το χώρο των δικαστηρίων. Το δικαστήριο συνεδρίασε για 1.130 ώρες, εξέτασε περισσότερους από 100 μάρτυρες, παρουσία 26 δικηγόρων υπεράσπισης των οικοδόμων και 4 της πολιτικής αγωγής. Καταθέσεις μαρτύρων κατηγορίας όπως του προϊσταμένου του συνδικαλιστικού τμήματος της Γενικής Ασφάλειας: «η συγκέντρωσις είχε τον χαρακτήρα τοπικής επαναστάσεως με περιωρισμένον αντικείμενον την καταφρόνησιν της εννοίας του Κράτους και ίσως την πυρπόλησιν του υπουργείου», είναι χαρακτηριστικές. Η αγόρευση του εισαγγελέα διήρκεσε 4 ώρες.
Είκοσι κατηγορούμενοι απεργοί αθωώθηκαν, ένας καταδικάστηκε και αφέθηκε ελεύθερος έπειτα από άσκηση έφεσης, ενώ ο 22ος δικάστηκε αργότερα αφού νοσηλευόταν από τραυματισμό σφαίρας . Λίγες μέρες  μετά, ο «πρόεδρος» της Ομοσπονδίας Οικοδόμων Λυκιαρδόπουλος, ευχαριστούσε τον υπουργό Δημ. Τάξεως Καλαντζή, για τη συμπαράσταση (!) που είχε εκδηλώσει προς τους οικοδόμους και το Ρακιντζή ο οποίος «δια των εντολών του προς τα αστυνομικά όργανα, επέδειξε αισθήματα συμπαθείας, κατανοήσεως και συμπαραστάσεως εις τους αγώνας των οικοδόμων». Γίνεται κατανοητό από τον αναγνώστη τι σημαίνουν οι όροι «εγκάθετος» και «εργατοπατέρας», που αναφέρθηκαν παραπάνω, και πόσο …άξιζαν το μισθό που εισέπρατταν για τις «υπηρεσίες» τους, σε εργοδοσία και κυβέρνηση!
Οι εφημερίδες της άρχουσας τάξης με ναυαρχίδα την «Καθημερινή», κατακεραυνώνουν τους  απεργούς και τους «κομμουνιστάς υποκινητάς» τους: «Με αρτίαν οργάνωσιν, αναπτύξαντες πρωτοφανή μαχητικότητα, οι κομμουνισταί προεκάλεσαν χθες αιματηράς ταραχάς εις Αθήνας» ήταν ο πρωτοσέλιδος τίτλος της «Καθημερινής» (2/12/1960). Και πιο κάτω: «οι κομμουνισταί επεδίωκαν να προκαλέσουν αιματηράς συγκρούσεις και να εμφανίσουν την πόλιν ως αναρχουμένην».
Στη Βουλή ο Π. Κανελλόπουλος παραλλήλισε τα γεγονότα με τα Δεκεμβριανά και ισχυρίστηκε ότι «το δράμα βαρύνει εκείνους οι οποίοι και προ 16 ακριβώς ετών (…) αιματοκύλησαν (…) την πόλιν των Αθηνών.»

Μες στο αποκορύφωμα της βίας και της τρομοκράτησης των εργατών και του λαού συνολικότερα από το καραμανλικό καθεστώς, για πρώτη φορά μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, οι καταπιεζόμενοι εργάτες απαντούν με βία στην – έτσι κι αλλιώς –  βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεών τους. Η αγανάκτηση των απεργών οικοδόμων δεν προέρχονταν μόνο από τα χρόνια προβλήματά τους που ζητούσαν λύση. Η βίαιη αντίδρασή τους ήταν το ξέσπασμα μιας συσσωρευμένης οργής όλη αυτή τη δεκαετία που μεσολάβησε. Οργή για τις διώξεις του κράτους, τη βία του χωροφύλακα, την τρομοκρατία των παρακρατικών ομάδων, τις εξορίες, τους εξευτελισμούς, τα βασανιστήρια. Ο κόμπος είχε φτάσει στο χτένι.
Ο Στ. Κατσαρός γράφει: [«Ωστόσο, η αγριότητα της αστυνομίας και η αγανάκτηση των οικοδόμων ήταν τέτοιες που μετέτρεψαν τις διαδηλώσεις σε άγριες συγκρούσεις. Ήταν η πρώτη φορά μετά το 1949 που οι καταπιεσμένες και εκμεταλλευόμενες μάζες αντιμετώπιζαν με βία τη βία των οργάνων κρατικής καταστολής. Δεν ήταν μόνο οι εβδομήντα χωροφύλακες που τραυματίστηκαν σοβαρά στα επεισόδια αυτά, αλλά και πολλοί άλλοι, που μετά τα γεγονότα υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους.Η ταπείνωση του χωροφύλακα, που για χρόνια ήταν απόλυτος κύριος της ζωής και της αξιοπρέπειας εκατομμυρίων ανθρώπων, είχε ένα απελευθερωτικό αποτέλεσμα για το σύνολο των καταπιεσμένων μαζών. [ ] Όσο για τον οικοδόμο, ξέφυγε από τα τάρταρα της κοινωνικής περιφρόνησης και έγινε ο πρωταγωνιστής της πολιτικής σκηνής, όπου κυριάρχησε για εφτά ολόκληρα χρόνια. Από τότε οι φοιτητές και άλλοι εργαζόμενοι, όταν στις συγκρούσεις τους με την αστυνομία βρίσκονταν σε δυσκολίες, φώναζαν το σύνθημα «έρχονται οι οικοδόμοι.»]
Η κυβέρνηση και οι πάτρωνές της Αμερικανοί, αιφνιδιάστηκαν από τη δυναμική αυτής της κινητοποίησης των απεργών οικοδόμων. Δεν περίμεναν τέτοια εξέλιξη. Το πόσο θορυβήθηκαν είναι ενδεικτικό στο απόσπασμα που ακολουθεί, από άρθρο  της εφημερίδας «Καθημερινή» λίγες μόλις μέρες μετά την απεργία, που επιχειρεί να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα και παράλληλα να τρομοκρατήσει τους εργαζόμενους:
«Ουδείς αρνείται ότι πλείστα των προβαλλομένων αιτημάτων των εργαζομένων έχουν υπέρ εαυτών πολλά τα δικαιολογητικά (…) είναι ακόμη πρόδηλον ότι η εκμετάλλευσις των εργατικών αιτημάτων υπό της άκρας αριστεράς και η προσπάθεια αναλήψεως της ηγεσίας της εργατικής τάξεως και της κατευθύνσεως των αγώνων της δεν γίνονται προς ικανοποίησιν των οικονομικών διεκδικήσεων των εργατών, αλλά διά την χρησιμοποίησιν αυτών τούτων των εργατών προς εξυπηρέτησιν των ανατρεπτικών σχεδίων τού κομμουνισμού.Διά τον λόγον ακριβώς τούτον απαιτείται από μέρους των σωφρόνων ηγετικών στελεχών του εργατικού κόσμου προσοχή μεγίστη διά την εξουδετέρωσιν των σχεδίων τούτων της ωργανωμένης Αναρχίας, σχεδίων των οποίων τα πρώτα θύματα θα είναι οι ίδιοι οι νομιμόφρονες εργάται. Και απαιτείται παραλλήλως άγρυπνος περιφρούρησις της ανεξαρτησίας των Ελλήνων εργατών από οιανδήποτε επιρροήν η οποία θα τους έφερεν εχθρούς της τάξεως και των νόμων.
Τα πρόσφατα περιστατικά με την απεργίαν των οικοδόμων, όταν επί κεφαλής των νομιμοφρόνων εργατών ευρέθησαν έξαφνα οι προπομποί του ΚΚΕ με τεχνικήν και μεθόδους οχλοκρατικών εκδηλώσεων, γνωστάς από το χρονικόν της αιματηράς δράσεως τών πρακτόρων τής ερυθράς φάλαγγος, μαρτυρούν περί των γενικωτέρων βλέψεων τού κομμουνισμού εις την Ελλάδα.
Δεν είναι, λοιπόν, υποχρέωσις μόνον της Κυβερνήσεως και των τεταγμένων διά την προστασίαν της τάξεως αρχών να κρατήσουν εν αδρανεία την καραδοκούσαν ανταρσίαν. Είναι υποχρέωσις και της νομοταγούς εργατικής ηγεσίας αλλά και ενός εκάστου εργαζομένου, ο οποίος δεν θα ήθελε να ζήση ο τόπος αυτός τον εφιάλτην του Δεκεμβρίου 1944» («ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 11/12/1960)

Τί άλλαξε μετά την απεργία της 1ης Δεκέμβρη 1960
Η απεργία όσο αφορά τα αιτήματά της θα σημειώσει απόλυτη επιτυχία. Επιτυχία που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην συνεχή, ακατάπαυστη και αγωνιστικά προσανατολισμένη δουλειά των ταξικών σωματείων, που οργανώνοντας και καθοδηγώντας τις μορφές του αγώνα των οικοδόμων,  θα έχει σαν αποτέλεσμα μια σειρά από σημαντικές κατακτήσεις εκείνη την περίοδο, όπως: η ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα, το δώρο των γιορτών, η δεκαπενθήμερη άδεια, η μείωση του ορίου ηλικίας για συνταξιοδότηση στα 60 χρόνια.
Η 1η Δεκέμβρη με την απεργία των οικοδόμων σηματοδότησε την είσοδο στο προσκήνιο μιας νέας εργατικής τάξης που είχε αφήσει πίσω της την ήττα του εμφυλίου. Το σπάσιμο της τρομοκρατίας και της φοβίας θα άλλαζε τις συνθήκες στο συνδικαλιστικό κίνημα και θα άνοιγε αργότερα μια νέα προοπτική στην ανάπτυξη των εργατικών και γενικότερα των κοινωνικών αγώνων. Το εργατικό κίνημα γεννιόταν ξανά σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα. Το 1962 συγκροτήθηκε η Κίνηση των 115 σωματείων που σε δυο τρία χρόνια θα φτάσουν τα 600. Μαζί με την καρέκλα του Καραμανλή έτριζαν και οι καρέκλες των «Μακρήδων». Το 1962 οι απεργίες ήταν 50% περισσότερες από το μέσο όρο ολόκληρης της προηγούμενης εξαετίας.

Η σημασία της απεργίας και της μαχητικής αντίστασης

-Πρώτα από όλα, η απεργία έδωσε περηφάνεια στους ίδιους τους οικοδόμους. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα της ομιλίας που είχε κάνει ο αγωνιστής της αριστεράς και συνδικαλιστής οικοδόμος Δημήτρης Κουτσούνης με αφορμή τα 43 χρόνια από την απεργία της 1ης Δεκέμβρη 1960 (28/1/2004):

«Η μεγαλύτερη κατάκτηση όμως των οικοδόμων ήταν, κατά τη γνώμη μου, ότι τόλμησαν να πουν το επάγγελμά τους, το οποίο απέφευγαν να λένε πριν από τους αγώνες και τις κατακτήσεις. Έγιναν άνθρωποι με αξία κι όχι παρακατιανοί, όπως τους θεωρούσαν μέχρι τις μεγάλες απεργίες.

Τελειώνοντας θέλω να πω δυο λόγια για τους πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής. Δεν ήταν εγγράμματοι, δεν ήταν πλούσιοι, δεν ήταν κακομαθημένοι. Ήταν εργάτες, ήταν ανήσυχοι, έγιναν μαστόροι. Έγιναν άρχοντες μέσα στη φτώχεια. Μαρτύρησαν, έδωσαν το αίμα τους. Δεν κέρδισαν τίποτα πέρα από το σεβασμό και την αγάπη μας. Όμως ήταν και είναι όλοι τους ΩΡΑΙΟΙ»

-Όμως, το αυθόρμητο ξέσπασμα του πιο πρωτοπόρου κομματιού της εργατικής τάξης που ήταν τότε οι οικοδόμοι, έδωσε πνοή σε όλο το εργατικό κίνημα της εποχής που αναγεννήθηκε.

Ηττήθηκαν για πρώτη φορά οι δυνάμεις καταστολής μπροστά στην αυθόρμητη αντίσταση του εργατικού κινήματος. Έσπασε ο φόβος απέναντι στην αστυνομική βαρβαρότητα. Ακριβέστερα: Ο φόβος άλλαξε στρατόπεδο. Οι εικόνες με τα εγκαταλειμμένα καπέλα των αστυνομικών που, παρά τις σφαίρες, τις πυροσβεστικές αντλίες και τα δακρυγόνα, αναγκάστηκαν σε υποχώρηση μπροστά στη μαχητικότητα των οικοδόμων, ήταν μια συμβολική πρώτη νίκη στο δρόμο, της ηττημένης στο δεύτερο αντάρτικο αριστεράς.

-Κατέρρευσε ο μύθος της ‘’υποκίνησης’’ των εργατικών κινητοποιήσεων. Στο ηχητικό απόσπασμα που παρατίθεται,ο αγωνιστής οικοδόμος Μπάμπης Δρακόπουλος καταθέτει κατηγορηματικά, ότι η αγωνιστική εξέλιξη που είχε η απεργία μετά το χτύπημα της αστυνομίας ήταν αυθόρμητη, «κανείς δεν την καθοδήγησε».

Απεργία Οικοδόμων 1 Δεκέμβρη 1960 -Μπ. Δρακόπουλος

Υπερκεράστηκε ο εργατοπατερισμός των εγκάθετων της Ομοσπονδίας Οικοδόμων του Λυκιαρδόπουλου.

Αναδείχθηκε ο πολιτικός ρόλος του εργατικού κινήματος. Αμφισβητήθηκαν τα όρια που έθετε η πολιτική κουλτούρα της εποχής μεταξύ της πολιτικής και της κοινωνικής δράσης. Φάνηκε ότι το όριο ανάμεσα στο ‘νόμιμο’ και το ‘παράνομο’ υπόκειται στην ταξική πάλη. Παράγοντας ένα πρώτου μεγέθους πολιτικό γεγονός, το κίνημα των οικοδόμων κατέκτησε ιδιαίτερο βάρος στις πολιτικές κινητοποιήσεις της επόμενης περιόδου.

Ο πολιτικός ριζοσπαστισμός, η αγωνιστική αποφασιστικότητα και η ‘απειθαρχία’ του κινήματος των οικοδόμων, αποτελούν παράδειγμα πολλές δεκαετίες μετά.

Η εργατική – ταξική αλληλεγγύη επίσης:
Παρά την βάρβαρη αστυνομική καταστολή (εκατοντάδες συλλήψεις, δεκάδες τραυματίες -οι 3 από σφαίρες-, δεκάδες δίκες), την επομένη, Παρασκευή 2 Δεκέμβρη, έγινε μεγάλη διαδήλωση δεκάδων χιλιάδων οικοδόμων, πλαισιωμένων και από εργαζόμενους άλλων κλάδων,  πολλοί από τους οποίους είχαν κηρύξει απεργία αλληλεγγύης.

Η δυναμική εισβολή του εργατικού κινήματος στο πολιτικό προσκήνιο, αποτέλεσε προανάκρουσμα των Ιουλιανών. (Στις μάχες της 1ης Δεκέμβρη του 60 οι οικοδόμοι ξήλωσαν για πρώτη φορά τις πλάκες των πεζοδρομίων για να βρουν ‘πολεμοφόδια’, κάτι που συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια.) Ταυτόχρονα,αποτέλεσε και ιδρυτική πράξη της πολιτικής υπόστασης του εργατικού κινήματος που τολμά όχι μόνο να διεκδικεί τα αιτήματά του αλλά και να συγκρούεται με την πολιτική εξουσία.

Η σημασία της απεργίας, όχι μόνο για τους οικοδόμους, αλλά και για την εργατική τάξη της χώρας μας συνολικότερα, ήταν ιδιαίτερα μεγάλη. «Ο πρώτος ιστορικός σταθμός για την ανάπτυξη του συνδικαλιστικού και του δημοκρατικού κινήματος στη χώρα μας», αναφέρει στη μαρτυρία του ο παλαίμαχος οικοδόμος Β. Κατσαρός, «είναι το 1960, όταν οι οικοδόμοι πλέον ξέσπασαν, έβγαλαν τελείως κάθε φόβο από πάνω τους και έφτασαν στο σημείο πλέον να κάνουνε ολόκληρη, όχι μόνο την ελληνική κοινή γνώμη, αλλά και την παγκόσμια κοινή γνώμη, να κοιτάει στο πρόσωπό τους μπροστά σ’ αυτήν την τεράστια κίνηση που κάνανε».«Ηττήθησαν για πρώτη φορά οι δυνάμεις του κράτους από το εγχώριο προλεταριάτο», σημειώνει από τη μεριά του ο Θ. Σταυρόπουλος (συνήγορος υπεράσπισης στη δίκη των οικοδόμων). «Ηταν μεγίστης σημασίας αυτό το γεγονός. Διότι πριν τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1960 όλα τα “‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά”, από την άποψη της πολιτικής τρομοκρατίας». «Οι οικοδόμοι», έγραφε ο «Νέος Κόσμος», «έσπασαν τη φοβία που επικρατούσε και έγιναν το αγωνιστικό παράδειγμα για όλους τους άλλους κλάδους, αναδείχθηκαν στην πρωτοπορία των κλαδικών αγώνων».

ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α. ΤΡΙΚΑΛΩΝ
Πηγές:
Pandiera,
Ριζοσπάστης,
Οικοδόμος.

Αφήστε το σχόλιο σας

Επιστροφή στην κορυφή