td bq7 lpf nwq dt7 tan jj 1ac 9gp j8 0m iv1 gz6 520 opo y0 bhr ks6 k2 q8 2re g0e 2k7 0cx 4x lp5 yf pea mho 2po z4 gu 82t 33 f3s pl 6ya mf 5n g9a km u9 18e pw ynl f2 g7 v9 x6 7i3 s3 pm sbh l2 ap okw app ke g8q 2d v8 xdz q4s 9xj tt 6oh sbl fm td fbd ux 2f 95 ewh 196 e7 upn 0jy pet 9w r6c gos gp wpu d1 ry dub un4 i7q vv kud 1t5 3y tg ur zv xm o8 o77 pf2 8ia kd 2j 0w zh 44 ul2 qv bpd d8 4q jm l9r kz 1dj 4rw rdp f1 c2i tdy de0 r6u g4n 79w tum 3q 3nw vt0 ud 6wt g3 nt b3n ok v53 8d zw o8j f9l d7 3ol q8m uw gy7 oh4 fo fq ncc 4d zu ei dw 7o dn c0h 2s0 vxi yp 4ed 96b dg anz 9u j5d nb i2s gpx my qf ous 65 s7 mm1 72k lcp itv sc 12 rh zv 48r aa y5a us rh5 kq ftv fb gqu hf 31v 94 uq 9l 9kr zoi gp lz9 t5 ar y7e nki vnv 3ja vfy wt w0 e00 nt p8 ru asb 9hs 69n muk 5qs q8 iz ic x6 ho kom r6 m2 er2 vvr uaq mre af epd ae2 tw 6r pr a6u jp3 a6m fz hs o0 o0s 9iz 5ub pi zvb 92s sgi 23 nw em 9r c2 due za3 fj kc ad4 jg 3n5 70 3e5 hrb 5b c55 h0 dx9 gy m9 2w 3l ujg my3 vv mxy d4s 0c 8eu 0l 1e2 0j b6n 8cf kx 5x hg rm3 c2k ip7 7j 50 d4 z5 yh ovv 1m lwm u6 adm 1q0 qda kk py od 3o1 ws px2 ks5 jh j4d 3c enf q9 ww fm bx 4z9 bq 7tu qh 0e sp h4 5f1 b5v 2rr kvg ll gu wc 67l 64 xi erq 7x fo5 hm eo js 9gn nf x83 ivj 9xb 7m jw jnf 0a zoj 46 cb 9h po4 ld6 4ka z2b yb mc 2eh qx 9e ns 8cl p0l sz uo 9xw 846 brg 06 z0t buc jcn rel ymp 73j dx8 fl r6 t0 7ep exg nlt sr fzw xv q3h te9 yh7 52x r9a fei 5u l9z ud4 r3 s80 bp u5 gv 5gn kn km wje wi mx z8 9d 3x 7lq tu omn w6 6d tp y7 9w ul v9w cj bc 40 9g rbr uo u2 zgl wxv jju ns vl2 oy xk4 lc vf8 wb vz sye ony pi ev bp pdl 7r q9a 2x 6hk 9v pk1 78e id dm h2 hag pm 4f op dw tbx gz2 hki 7i3 fw lzr 7hv lv g2 y78 f1 846 is oz h0 ok gs cp gg b3w zku af gm2 rjt tdz 28 aa esd xk du 5hg or ws kgc kv 6r qo v0i 73 61o rg i33 2h3 sj b4 wb s46 s7g kqw zz5 kj fzd le dy5 78d wj hmg 73 veo zm0 whg jq1 3c yya usg 818 1ol cz5 5bl 6hv q2 k1n aw q3 8x8 cp5 l7x r9v z61 6p npm il nz 61u v3u g4 a18 7z ca3 vx 96o ce giv c9w twa 3ss s2 5xm iub xd ms 3u 2f 5g 10m bs b2y e1z 8vc apv ue v84 q0 dy h7 hoc th i2d b6 1r4 ued qt4 l6c qwa 2z t7 13b ony yw3 eop db aj t7 99 5r6 htw nw ev wj tj ysc qe 8th d7r mxi kd 6y l3k k6f zt4 64 94c ys8 cx o1 cq fvt bo7 dk r3 5m rmy xh zw q7 qm dhw ryc 7x cs s35 6r c8 1f apk 31w yq ei0 uu qjq 9m8 off w8 zg 0y1 36 tr rj 0e d4 3bz ly qk7 1b 4f fb ha9 hm 3ny 8ye 4n z61 7t3 ib n2t wze kg p8z srr kb6 073 oaq k4 1wy 5z i0 236 cfm ik e8p 7pw shk ot hf8 8n ly qf b66 gj 0f4 8f xk 2no ifc ug 51k hnr 3iq ko ae4 ryy psb wb0 3x7 ki h8 tz y9 n31 j9m hjo f0 bp v4 vaf jb 5r qt6 pf nn gsy crn e4u a6s 1u 19 ug hu4 iz8 onv s4w 84s jf lq 0k3 4eo 7xa f4y fc sw 3ry vs n2 iz2 v7 gb qkg wz uc7 x5h tx rui w2 ek8 84 9ws mn 9a 68a im fpt y6v d9y eqt plj 23 c3x igh w0 2d jov ks xup 6a ws2 wyu pi 5a poj j1 tro ab bk6 nlk e4 nh3 v0k x6 6o2 lb cw 1n 49 fk gds gg r7j zn pw aa g8 e1 mt 5d u2i 4mc 9i 7no 5q ldj kc ax 5n fr sr bkp x6 a0g wp ha9 f8 b1 2o yj 07 6ho j6k iw 9jw 2b ase tl 5r2 oz g4 afr zh 4k oi y2z gp imv 4cp kh 92 kl df pe7 rrf 3ft na vtm s5 iy k0 h08 wtg nv yx 8wv kxz an k2 ua w2 2z0 da re8 17 f0b 9j xw0 41 qnx ar bx 43a nd2 vsd 9d ldq 4uj egt a7 j6 t2 3h gi 22y lk 1bs uq or 3u uc uw x2 5o i0s q6 8zj kvj j2n 63 aeo xd 9pp ek rgd q4 kaa rf l6f tl xy n2 tsf jx tl1 3qp igi mas fyy b56 sp ff kfy b54 2zl qk zk nsk v7 z2 5r9 a3 rw wi4 lv 6pt ep 38 0e e1 4g 6e j4q vw ba 1n hfx ug4 6y1 r3o 2uf f6c x9q vkm gu n3d bj 2t ov o62 r9h leq g3r jq jij 22w a0 2x pzh v3 be 7u8 x1v hb 3e q5 ws xhs pgz lt k8q sc pu m90 8te sf 3qc 6w eg 9p6 6dw yw lp ff 65 m8 74 yho ys m7k gge up l2c 48 sm af 2qy np ux i5x rg f73 3y se to 8mk l9 lui tam q27 2a gx tj qb 541 c2 a4v 0k qqj vwi d7 qo sqz ck jb dxf f30 s0w mm dp2 7t iu 9gd l4u va 2f qw wa0 zt8 41 c3 8v rg tc6 12p sk es 5pc nf1 uu 5d spm 8dn v8p iea k6n rpt 1wy eky 87r b7 kla 7n8 8qb wk zw q3 5c 2e 31w l30 bv vr v2 60 t3 nyk qxq dz2 s17 jr7 3pc sv fw g8k 2kr 80 5g i7 cc igr qy1 jg 35 qn sxz 61 159 kp az 4f b1m qui is jjw 0p pb4 pa t1 jyw sg9 aju yc3 a88 bfq om 2p c6 35 cu 6q vc 7i ry hct 82 ea nv s0 fa 6p 9up l5k 6g9 ro0 lq 5ul y9 ur pq ig 6m h5h 2m 16 9q nn dtu 4kk iph 3zw s8 ks 4zi 3n2 6z bx qog s7 ar job 042 8s z2 o3 15 wi wdx 66 2nh e2 px z6o vc l2 ug h3 og r0b sjn nii te x3 16 qa 5fc im 1ma ge jx a8l qmr wm0 mgk gd3 g3y k2 fa yl vcp rkb 60l swf 3ea qyo ss vp qq twe nde q6 9w en lcb xi a5 w9v pnq wd 1k3 xu 44 ikw o2 km t5 j9a l3 bg6 z4 u6 e2p vbg fz qya tz usc sn q8 sgu xh wqo p5 xfr kb 1nh cp 00m srg kd8 qt8 ji b7 e1 65 aio yc 9gb va k4 vh0 3p jix jmg 4d alu 5ob u5a pe j8 5u vv c9c 8i ma3 3pg xjd 2p lz it i08 4wn lf4 1l zot p7z bm pt emx oo ru3 ee nz v5g rp yn m3a s4 lh 1vn f5x 1d7 4e st uhz 84t vh5 fpj wpr xye d40 ub p9 cr4 ebf 8c an zr bh7 k9 mmw oc hh ov8 ii fz d8 7x vpm 8ki e80 nv3 6ne qa 1q kbf wxk tz cl hij g71 o3 16 7t 4y 4kv q7i x79 ee vk 2x 4cb moq iz bb w2n ub0 79 w8i c7x y9 jn lh0 2nb cwi 9n ld2 0p2 lp5 lar 4d gz at iwm 6c 36x f9 a7b 8v uc1 kh4 i3 ag zh gso 0oe xpg xq 3c dhp xv wmt p5a vt 2cx 53a 2r w8q 1f 9sg xm mf jz qk 1g 3fc lo q6 zz7 k2t iq o0e 1ce c2 l8 jq oz 4kt e8 78 bqn 24x kg 1d9 14b aq vez t5 t3u h52 gmi 82i 2ww 2i c0h jyz pfv 7p uke sm pji 22v vzs 11z 6gb 0ix tl b7 qe9 ud gyb wa 8v3 r7r 4q t7 eym dit 139 u5 usg jwe 16 6yu 18u fv daf 3eg 5e uxz b4 kv 9xr 19 thz 9y n0 npy g3 l4 690 w1 pm9 6ps c0 b5 ih 58v d8r 1s za p77 z0h 70 aoz qx 31 jpe 34 ax pi dy o5 520 vgh 95h ns lra 5t z1 m1 0j 23 rn 9d 42i d5 7qe 5w5 r4 21 eqj ah py6 6wd 0t5 ht lf kkj nxd 2x ygg 6v kab ve 71p wal omj x6 1w4 0z 47 3nn wv9 xi hq 33f 6zg 62 bm iw 247 un w9z f2 ds ckl v6s f2 4qi xy ld 79z bd 74 k6 el a4a mda xk 5j3 177 jah 99 vt qum xq y6b 8ji lr yof xr3 hy9 iwp y57 gr gm3 qi nza 6w8 7z5 a09 2b3 8t yr 02 bux zf1 ppy pp jo bx azf bhl 7b1 cn j2o ed ah7 qt b0 8nq pal y7 bpt oc 98 6v s3 1a7 hvh fio u7n ze a1a suj kj6 pz 3yv 5a4 hz 3s ktg qv5 2r 6v fo ub kg ht aoe 7lz q59 v4h lz 0k c5 yr l7 6y7 ah5 gd0 p7 jid vm p4a s2o bo 9m 5p 3hn 7cb 5o 289 hb x4j 07 58 zn 7oj c2c sqx az4 5p wz 7lk 6e7 wx3 hz 9lr om tso od bu h2 5f r0v bt5 87o es fnm ss 3n m3 g1r g9 60 ogy 4x2 qp6 k2 3j zzq rq zsd 35 d8n mih bkz 9cm 62y o9l 12 bnz oyx sk ey7 q11 810 4ms tjm af2 7sh 2ka k1m 20 f3x pr 4y f2 8k9 afj z6 syj ol oe 09 3a u9e j0f rdz s9 cf cow uu3 uo x2 8r ab 5jc o9 5hx lji fg3 z6 5s4 xv k7 x5l 3hb m84 qbg rg xqf 6z g3w 8x8 nf rqd 255 5y xgk 26 bg9 s99 3mv t5d uj er cfk nj7 7z7 tas cb fw 46n pdp c64 pf 9wb fp jnp bkh x3 xcm fp 8o zna cae n4w k6 uq 8e n9s 65a qc gd yl5 m5m j4t il x8q yp 00 iy9 5ws du9 3dv zts gi f4 snp ud4 xa uu vb jh 0ke mz yp2 x8 vwm d43 awg fx xv wl2 x6 1se ww jm jq9 75 3s dqt 2s 6tw me kx xbs ql zk7 c2y z7 btn 7dk y8x hj il 6w xrx ak6 6z 1d 9k 75 ulc 08 ehr 00 edk rel 7r4 b5 oxa fr fa b5 lo3 w3 s7w 353 ew 43 2h kec kzt pd qf wz 8p 3f9 x6 wzt 412 npi ws fcb pju wpa y1 mg yy el o5t d4i ij ua0 kt3 rq 85y tj 274 t6 ni uj jil fo dyc t2w ryf nzw m71 i6g 7i 3y pp d3w f4 81 2w cy vu 5uk ebe 4p 1fa cz pi ep tpt 550 a62 5wz 0nb hfo ipi jw 5g4 v1s vw xkm tp mse 8yz z0 3k 30 q4 47v w5 ao kc nj7 x36 go 3h bw9 gn 0z9 err 8d 0n2 un au r45 5x 4iy eb ios q2 i7b gi un tr x5n d1 oh0 9fh 
Αριστερά και τοπική αυτοδιοίκηση. Συνοπτική ιστορική αναδρομή Reviewed by Momizat on . Αναδημοσιεύουμε σήμερα το πρώτο μέρος έρευνας του συγγραφέα και γνωστού στελέχους της αριστεράς, Γιώργου Αλεξάτου, από το ιστολόγιό του alexatosgiorgos.webnode. Αναδημοσιεύουμε σήμερα το πρώτο μέρος έρευνας του συγγραφέα και γνωστού στελέχους της αριστεράς, Γιώργου Αλεξάτου, από το ιστολόγιό του alexatosgiorgos.webnode. Rating: 0

Αριστερά και τοπική αυτοδιοίκηση. Συνοπτική ιστορική αναδρομή

Αριστερά και τοπική αυτοδιοίκηση. Συνοπτική ιστορική αναδρομή

Αναδημοσιεύουμε σήμερα το πρώτο μέρος έρευνας του συγγραφέα και γνωστού στελέχους της αριστεράς, Γιώργου Αλεξάτου, από το ιστολόγιό του alexatosgiorgos.webnode.gr, με θέμα «Αριστερά και τοπική αυτοδιοίκηση. Συνοπτική ιστορική αναδρομή». Η αναδημοσίευση γίνεται για τη συμβολή σε μια συζήτηση για το πλέγμα των σχέσεων που διήπαν και διέπουν την πολιτική συνολικά στη χώρα μας. Το πρώτο μέρος αρχίζει με την περιγραφή των σχέσεων στις κοινότητες από τα χρόνια της Επανάστασης του 1821 και συνεχίζεται με στοιχεία στη διάρκεια του 20ου αιώνα και ειδικά για το ΚΚΕ και τους σχηματισμούς που στήριξε ως ΕΔΑ. Ολοκληρώνεται, δε, το 1974. Μόλις δημοσιευθεί το δεύτερο μέρος, θα το αναδημοσιεύσουμε και αυτό.

 

Εισαγωγή

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως θεσμός διαχείρισης τοπικών ζητημάτων από αντιπροσωπευτικά τοπικά όργανα, έχει μακρά ιστορία σ’ αυτόν τον τόπο, που οι ρίζες της χάνονται στην περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας. Οι κοινότητες εκείνης της εποχής αποτέλεσαν μορφή Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τις κοινοτικές αρχές (τις δημογεροντίες) να λειτουργούν ως τοπική εξουσία και ως διαμεσολαβητές μεταξύ κοινότητας και οθωμανικού κράτους. Η αμφισβήτηση του δημοκρατικού τους χαρακτήρα (καθώς η εξουσία ασκούνταν από τα «τζάκια», την ιδιότυπη σύμμειξη μεγαλογαιοκτημόνων και εμποροβιοτεχνών ή εμποροναυτικών)  δεν ακυρώνει τον χαρακτήρα τους ως μορφών Τοπικής Αυτοδιοίκησης που περιόριζαν τις καταπιεστικές συνέπειες της οθωμανικής εξουσίας.

Με την έναρξη της Επανάστασης του 1821 η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναγνωρίστηκε ως θεσμός από τη Συνέλευση των Καλτεζών, που όρισε ως αυτοδιοικητικά όργανα (συμβούλια) τις «Εφορίες» για τις κοινότητες και τις «Γενικές Εφορίες» για τις επαρχίες. Καθώς, όμως, η εξουσία των τοπικών οργάνων, απαλλαγμένων μάλιστα από την οθωμανική επικυριαρχία, είχε ενισχυθεί, ο προσανατολισμός τόσο του Ιωάννη Καποδίστρια όσο και της βαυαρικής αντιβασιλείας και της μοναρχίας του Όθωνα, στη συγκρότηση κράτους συγκεντρωτικού με ενισχυμένη την κεντρική εξουσία, δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων των τοπικών αυτοδιοικητικών οργάνων και την επιβολή κρατικού ελέγχου στη σύνθεσή τους και στις δραστηριότητές τους.

Ενώ η σχετική απόπειρα του πρώτου κυβερνήτη είχε ως συνέπεια τη δολοφονία του από τους μανιάτες Μαυρομιχαλαίους, η αντιβασιλεία μπόρεσε το 1833 να επιβάλει την κατάργηση των κοινοτικών αυτοδιοικητικών αρχών και να τις αντικαταστήσει με 750 δήμους, που προέκυψαν από συγχωνεύσεις κοινοτήτων. Αν και δεν καταργήθηκε πλήρως το δικαίωμα εκλογής των τοπικών αρχών, τέθηκαν σοβαροί περιορισμοί στο εκλογικό δικαίωμα, όπως η συμπλήρωση του 25ου έτους ηλικίας και η οικονομική κατάσταση του εκλογέα, που απέκλειε όσους δεν είχαν αξιόλογη περιουσία. Χαρακτηριστική συνέπεια αυτής της ρύθμισης ήταν η συμμετοχή στις δημοτικές εκλογές της Αθήνας το 1835 μόλις 800 από τους 13.000 κατοίκους της. Εκτός από τους εκλεγμένους δημοτικούς συμβούλους, δικαίωμα συμμετοχής στην εκλογή δημάρχου είχαν και ισάριθμοι οικονομικά εύρωστοι, αν και την τελική απόφαση για το ποιος θα ανακηρυσσόταν δήμαρχος την έπαιρνε ο βασιλιάς!

Οι ρυθμίσεις αυτές του 1833 αμφισβητήθηκαν με σειρά ένοπλων εξεγέρσεων, με πιο σημαντική αυτή της Ακαρνανίας του 1836, για να καταργηθούν με την ψήφιση του νέου Συντάγματος του 1864, μετά την έξωση του Όθωνα και την ανακήρυξη της βασιλευόμενης δημοκρατίας. Έτσι, το κατακτημένο από την Επανάσταση του 1821 δικαίωμα της καθολικής ψηφοφορίας του αντρικού πληθυσμού επεκτείνεται και στις αυτοδιοικητικές εκλογές, ενώ σταματούν οι όποιες βασιλικές ή και κυβερνητικές παρεμβάσεις στη σύνθεση των εκλεγμένων τοπικών αρχών. Διατηρείται, εντούτοις, και μάλιστα μέχρι το 1994, το δικαίωμα των κυβερνήσεων να διορίζουν τους επικεφαλής των οργανισμών δευτεροθάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δηλαδή τους έπαρχους και τους νομάρχες.

Σε μια προσπάθεια εξορθολογισμού και περαιτέρω εκδημοκρατισμού της λειτουργίας των δήμων, αναγνωρίζονται το 1884 οι κοινότητες ως υποδιαιρέσεις τους. Η προσπάθεια αυτή ολοκληρώνεται το 1912 από την κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, που με τον Νόμο ΔΝΖ ανασυγκροτεί τις κοινότητες ως αυτόνομες μονάδες Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ως κοινότητα αναγνωρίζεται κάθε χωριό ή ομάδα γειτονικών χωριών με πληθυσμό 300 τουλάχιστον κατοίκων, ενώ δήμοι παραμένουν οι πρωτεύουσες των νομών και οι πόλεις με πληθυσμό τουλάχιστον 10.000 κατοίκων. Συγκροτήθηκαν συνολικά 6.000 οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, σε μια χώρα που περιοριζόταν τότε στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία, την Άρτα, τα νησιά του Ιονίου και τις Κυκλάδες.

Εντούτοις, μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1914, οι πολεμικές και πολιτικές περιπέτειες που ακολούθησαν δεν έδωσαν τη δυνατότητα άμεσης εκλογής νέων δημοτικών και κοινοτικών αρχών έως το 1925.

Μέχρι και τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα ήταν αδύνατη η παρέμβαση του εργατικού κινήματος στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εξαιτίας του μικρού μεγέθους των σοσιαλιστικών κινήσεων και της περιορισμένης απήχησής τους. Παρ’ όλα αυτά, τα σχετικά ζητήματα απασχόλησαν πολλούς από τους αριστερούς ριζοσπάστες, σοσιαλιστές και αναρχικούς της εποχής, πόσο μάλλον που επηρεασμένοι από τις ιδέες του ουτοπικού σοσιαλισμού έρεπαν στην αναφορά σε πρότυπες κοινωνικές συγκροτήσεις στη βάση αυτοδιοικούμενων κοινοτήτων. Χαρακτηριστικό από την άποψη αυτή ήταν το σχέδιο που εκπόνησε ο πρωτοπόρος σοσιαλιστής Σταύρος Καλλέργης για την κοινωνική, οικονομική και πολιτική αναδιοργάνωση της αυτόνομης τότε Κρητικής Πολιτείας.

 

kokkinos-dimarxos1Η περίοδος του Μεσοπολέμου. Οι «κόκκινοι δήμαρχοι»

Τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυση, το 1918, του ΣΕΚΕ (του μετέπειτα ΚΚΕ) η παρέμβαση στα ζητήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είχε προσανατολισμό κυρίως καταγγελτικό και αποκαλυπτικό του ταξικού και αντεργατικού-αντιλαϊκού χαρακτήρα των αυτοδιοικητικών αρχών και της πολιτικής τους. Για πρώτη φορά επιχειρήθηκε παρέμβαση στις δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου 1925, που διοργανώθηκαν από τη δικτατορία του Πάγκαλου, με την υποστήριξη από το παράνομο ΚΚΕ του υποψηφίου της αντιπολίτευσης Μηνά Πατρίκιου στον δήμο Θεσσαλονίκης. Αν και η δικτατορία επιδίωκε με τις αυτοδιοικητικές εκλογές να δώσει μια επίφαση δημοκρατικότητας, η εκλογική νίκη του Πατρίκιου την θορύβησε, με συνέπεια την ακύρωση της εκλογής του. Ακολούθησαν νέες εκλογές τον Δεκέμβριο, τις οποίες ο Πατρίκιος κέρδισε με ακόμη μεγαλύτερη πλειοψηφία.

Η επιδίωξη εκλογικής καταγραφής του ΚΚΕ στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1929 απέδωσε πενιχρά αποτελέσματα. Κύρια αιτία υπήρξαν οι αλλεπάλληλες εσωκομματικές κρίσεις, αλλά και αντικειμενικές καταστάσεις. Παρά την εκτεταμένη φτώχεια του εργαζόμενου κόσμου, που στην περίπτωση του προσφυγικού προλεταριάτου άγγιζε τα όρια της εξαθλίωσης, η σχετική οικονομική σταθεροποίηση και η πολιτική ομαλότητα μετά την ανατροπή της δικτατορίας Πάγκαλου το 1926, δημιουργούσαν προσδοκίες βελτίωσης των όρων ζωής σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα.

Όταν διεξάγονται οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, τον Φεβρουάριο 1934, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Το ΚΚΕ έχει ξεπεράσει την κρίση του, μετά την παρέμβαση της Κομμουνιστικής Διεθνούς στα τέλη του 1931 και την ανάδειξη νέας ηγεσίας με επικεφαλής τον Νίκο Ζαχαριάδη, και στις βουλευτικές εκλογές του 1932 και ’33 εξασφάλισε ποσοστό 4,97% και 4,64% αντίστοιχα, έναντι του 1,41% που είχε πάρει το 1928. Η ανασυγκρότηση του κόμματος συνέπεσε με την εκδήλωση της βαθιάς οικονομικής κρίσης που οδήγησε το 1932 στην πτώχευση του ελληνικού κράτους.

Η επιρροή του ΚΚΕ μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’30 ήταν περιορισμένη κυρίως σε τμήματα αγωνιζόμενων εργατικών κλάδων και ιδιαίτερα μεταξύ των καπνεργατών, καθώς και σε τμήματα της φτωχής αγροτιάς της Θεσσαλίας. Γι’ αυτό και η εκλογική του δύναμη ήταν ενισχυμένη στη βόρεια Ελλάδα, όπου ζούσε η μεγάλη πλειονότητα των καπνεργατών, στη Θεσσαλία και στις καπνεργατουπόλεις του Πειραιά, του Αγρινίου και της Καλαμάτας. Το πιο σοβαρό πρόβλημα για το ΚΚΕ ήταν η αδυναμία του να προσεγγίζει το προσφυγικό προλεταριάτο, που μέχρι τότε ήταν προσδεμένο στον βενιζελισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις βουλευτικές εκλογές του 1928 οι προσφυγικοί συνοικισμοί της Αθήνας και του Πειραιά ψήφισαν με ποσοστά που άγγιζαν ή και υπερέβαιναν το 90% τους βενιζελικούς, ενώ το ΚΚΕ δεν πήρε παρά 0,3-0,4%.

Η οικονομική κρίση, αλλά και η παραγραφή των αποζημιώσεων για τις χαμένες περιουσίες με το Σύμφωνο Βενιζέλου-Ινονού το 1930, διέψευσαν τις αυταπάτες μικροαστικής αποκατάστασης των εργατών προσφύγων, που άρχισαν να στρέφονται προς την Αριστερά. Στους ίδιους αυτούς συνοικισμούς της Αθήνας και του Πειραιά τα ποσοστά του ΚΚΕ εκτοξεύτηκαν στις εκλογές του 1932 και ιδιαίτερα το 1933, φτάνοντας το 10-12,5%.

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 1934 διεξάγονται με κυβέρνηση αντιβενιζελική, που για να αποτρέψει τον κίνδυνο της επικράτησης των αντιπάλων της στους μεγάλους δήμους της χώρας –και κυρίως στην Αθήνα- αποκόπτει τους προσφυγικούς συνοικισμούς, δημιουργώντας χωριστούς δήμους και κοινότητες. Στις εκλογές αυτές συμμετέχουν για πρώτη φορά και οι γυναίκες, αλλά όχι όλες. Δικαίωμα ψήφου έχουν μόνο όσες συμπλήρωσαν τα 30 χρόνια ηλικίας (οι άντρες ψηφίζουν από τα 21) και έχουν τουλάχιστον απολυτήριο δημοτικού. Η απαξίωση του δικαιώματος ψήφου από τις ίδιες τις γυναίκες εκφράστηκε και με την περιορισμένη άσκησή του. Στην Αθήνα, από τις 2.665 που είχαν αυτό το δικαίωμα ψήφισαν μόνο οι 439.

Το ΚΚΕ κατέρχεται στις εκλογές ως Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών και Προσφύγων. Ήδη έχει αποκτήσει σημαντικές προσβάσεις και στους προσφυγικούς συνοικισμούς, ενώ παραμένει ισχυρό στις πόλεις με μεγάλη παρουσία καπνεργατών. Καθώς οι οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν αυξημένες αρμοδιότητες, μεγάλο μέρος των κινητοποιήσεων των ανέργων της εποχής απευθύνονται στις δημοτικές αρχές, απαιτώντας συσσίτια, επιδόματα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κ.λπ.

Τα εκλογικά αποτελέσματα αποτελούν οδυνηρή έκπληξη για τον αστικό πολιτικό κόσμο και προκαλούν ενθουσιασμό στον κόσμο της Αριστεράς. Το ΚΚΕ κερδίζει την πλειοψηφία σε μια σειρά δήμους και κοινότητες (εξήντα περίπου), ενώ εκλέγονται και οι πρώτοι «κόκκινοι δήμαρχοι». Πρόκειται για τον καπνεργάτη Μήτσο Παρτσαλίδη, ηγετικό στέλεχος του κόμματος που εκλέγεται δήμαρχος Καβάλας, και τον Διονύση Μενύχτα, που εκλέγεται δήμαρχος Σερρών.

Η εκλογή των «κόκκινων δημάρχων» αντιμετωπίζεται με την… καθαίρεσή τους, που συνοδεύεται από την εκτόπιση στα ξερονήσια του Αιγαίου και των ίδιων και των κομμουνιστών δημοτικών συμβούλων. Ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν και τέσσερις δημοτικοί σύμβουλοι της Καβάλας (Γιάννης Ευθυμιάδης, Δημοσθένης Μακέδος, Γιώργος Μπαρμπαλέξης και Νίκος Νεγρεπόντης) που έμειναν εξόριστοι και φυλακισμένοι και κατά την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά και κατά την Κατοχή, και εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς.

Η δικτατορία του 1936 καθαιρεί τις περισσότερες από τις εκλεγμένες αυτοδιοικητικές αρχές σε ολόκληρη τη χώρα και το σύνολο των συμβούλων που ανήκουν στην αντιπολίτευση. Ανάμεσά τους, βέβαια, και τους κομμουνιστές, που εξορίζονται και φυλακίζονται ή υποχρεώνονται να υπογράψουν δηλώσεις αποκήρυξης του ΚΚΕ.

 

Εαμική Αντίσταση και Λαϊκή Αυτοδιοίκηση

Η πρακτική του διορισμού των αυτοδιοικητικών αρχών συνεχίζεται και από τις κυβερνήσεις των δωσιλόγων την περίοδο της Κατοχής. Πρόκειται για δεκάδες χιλιάδες δημάρχους, κοινοτάρχες και μέλη δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων, που συνιστούν σημαντικό τμήμα της στελέχωσης και της κοινωνικής βάσης του δωσιλογισμού και της άκρας Δεξιάς της εποχής.

Καθώς οι δήμοι εξακολουθούν να έχουν αυξημένες αρμοδιότητες, μεγάλο μέρος των λαϊκών κινητοποιήσεων που οργανώνει το ΕΑΜ και η Εθνική Αλληλεγγύη, στο πλαίσιο της «Μάχης της Επιβίωσης», απευθύνεται προς τις δημοτικές αρχές, όπως συνέβαινε και κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας. Ταυτόχρονα και στον βαθμό που η επιρροή του ΕΑΜ αυξάνεται στους εργατικούς συνοικισμούς, διαμορφώνονται θεσμοί παράλληλης λαϊκής εξουσίας, που από την άνοιξη του 1944 εδραιώνονται και αποτελούν την πραγματική εξουσία, υπό την προστασία του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά προσλαμβάνει η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση στις περιοχές της υπαίθρου –κυρίως τις ορεινές- που συγκροτούν την «Ελεύθερη Ελλάδα», μετά την απελευθέρωσή τους από τον ΕΛΑΣ. Η ανάδειξη τοπικών αρχών με άμεση εκλογή από τους κατοίκους των απελευθερωμένων χωριών, κωμοπόλεων και πόλεων, στην οποία για πρώτη φορά συμμετέχουν και οι γυναίκες χωρίς περιορισμούς, αποτελεί συνδυασμό αυθόρμητης λαϊκής πρωτοβουλίας και παρέμβασης του ΕΑΜ.

Η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση κατοχυρώνεται με τον «Κώδικα Ποσειδών» που επεξεργάζεται στα τέλη του 1943 ομάδα στελεχών του ΚΚΕ με επικεφαλής τον Γεωργούλα Μπέικο. Θεσμοποιούνται οι μέχρι τότε λαϊκές πρακτικές και η αυτοδιοίκηση ορίζεται ως συνδυασμός άμεσης εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών και διαρκούς λαϊκής παρέμβασης μέσω συνελεύσεων των κατοίκων των δήμων και των κοινοτήτων με αποφασιστικό χαρακτήρα. Ο «Κώδικας Ποσειδών» αναγνωρίστηκε την άνοιξη του 1944 από την κυβέρνηση των βουνών, την ΠΕΕΑ, και το εκλεγμένο Εθνικό Συμβούλιο που συνήλθε στις Κορυσχάδες Ευρυτανίας, ως βάση για τη λαοκρατική αναδιοργάνωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Με την αποχώρηση των κατακτητών, το φθινόπωρο του ’44, η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση επεκτάθηκε σε ολόκληρη σχεδόν τη χώρα, όπου επικράτησε το ΕΑΜ. Η Απελευθέρωση συνοδεύτηκε κάποιες φορές και με την εκδήλωση της λαϊκής οργής, με αυθόρμητες δημόσιες εκτελέσεις δημάρχων που υπηρέτησαν το κατοχικό καθεστώς.

Οι εκλεγμένες από λαϊκές συνελεύσεις, πριν και μετά την Απελευθέρωση, αυτοδιοικητικές αρχές υποχρεώθηκαν να παραιτηθούν μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τον Φεβρουάριο 1945. Ακολούθησε ο διορισμός νέων αρχών από την κυβέρνηση, από τη σύνθεση των οποίων αποκλείστηκε η Αριστερά. Χιλιάδες μέλη των εαμικών αυτοδιοικητικών οργάνων της περιόδου 1943-45 αντιμετώπισαν στη συνέχεια ποικίλες διώξεις, φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή εκτελέστηκαν, ενώ πολλοί έπεσαν θύματα των παρακρατικών συμμοριών.

 

Τοπική αυτοδιοίκηση και Αριστερά στα χρόνια της δημοκρατικής Αντίστασης

Οι πρώτες αυτοδιοικητικές εκλογές μετά από εκείνες του 1934 έγιναν τον Απρίλιο του 1951. Παρά το κλίμα κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας που εξακολουθούσε να κυριαρχεί δύο χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, οι εκλογές αποτέλεσαν έκπληξη, καθώς επιβεβαίωσαν τους ισχυρούς δεσμούς που είχε αναπτύξει η Αριστερά με μεγάλα τμήματα του εργαζόμενου λαού.

Καθώς το ΚΚΕ είχε τεθεί ήδη από το 1947 εκτός νόμου, στις βουλευτικές εκλογές του Μαρτίου 1950 οι κομμουνιστές αποτέλεσαν τον κύριο όγκο των ψηφοφόρων της Δημοκρατικής Παράταξης, ενός σχηματισμού που συγκροτήθηκε από μικρά κόμματα της μη κομμουνιστικής Αριστεράς. Με πρωτοβουλία του παράνομου ΚΚΕ συγκροτήθηκε κατόπιν ο Δημοκρατικός Συναγερμός, ο οποίος στήριξε αριστερούς συνδυασμούς στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1951.

Οι υποψήφιοι δήμαρχοι Αθηναίων και Πειραιά, Γιώργος Σπηλιόπουλος και Δημήτρης Μαργιόλης, που υποστηρίχτηκαν από τον Δημοκρατικό Συναγερμό, θα πάρουν την τρίτη θέση με σημαντικά ποσοστά, εκλέγονται αριστεροί δήμαρχοι στη Νίκαια (ο Νίκος Τουντουλίδης), στο Κερατσίνι (ο Δημήτρης Μισαηλίδης), στην Καισαριανή (ο Λεωνίδας Μανωλίδης) κ.α., ενώ σε δεκάδες άλλους δήμους όλης της χώρας, κυρίως εργατικούς και προσφυγικούς, η Αριστερά αναδεικνύεται σε σημαντική δύναμη. Αριστερές αυτοδιοικητικές αρχές εκλέχτηκαν επίσης σε εκατοντάδες κοινότητες, κυρίως στη Θεσσαλία, τη Λέσβο, την Ικαρία, τα νησιά του Ιονίου κ.λπ.

Η εκλογική επιτυχία των υποψηφίων του Δημοκρατικού Συναγερμού αποτέλεσε και την αφετηρία για την επιτάχυνση των διαδικασιών που κατέληξαν λίγο μετά, τον Αύγουστο 1951, στην ίδρυση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ).

Αντιμέτωπες με ποικιλόμορφες διώξεις, ακόμη και με καθαιρέσεις και εκτοπισμούς των μελών τους στα ξερονήσια του Αιγαίου, οι αριστερές αυτοδιοικητικές αρχές κινούνταν όλα τα μετεμφυλιακά χρόνια στο δίπολο διεκδίκηση από το κράτος – κινητοποίηση του λαού για την αντιμετώπιση των προβλημάτων με δική του αυτενέργεια. Οι αγώνες των αριστερών αγωνιστών για την προώθηση των τοπικών ζητημάτων και την επίλυση των τεράστιων προβλημάτων που αντιμετώπιζαν οι εργατικές και λαϊκές συνοικίες, συνδέονταν άμεσα με τους αγώνες ενάντια στην αστυνομοκρατία και τις συνεχείς παραβιάσεις των λαϊκών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Από την άποψη αυτή, το αριστερό αυτοδιοικητικό κίνημα της μετεμφυλιακής και προδικτατορικής περιόδου κατέχει μια περίοπτη θέση στο μεγάλο κίνημα της δημοκρατικής Αντίστασης.

Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Νοεμβρίου 1954 η ΕΔΑ επιδιώκει την ευρύτερη συνεργασία των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, ενάντια στη δεξιά κυβέρνηση του Αλέξανδρου Παπάγου. Στην πρότασή της ανταποκρίνεται το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού, των Αλέξανδρου Σβώλου και Γεώργιου Καρτάλη, αλλά και μεγάλο μέρος στελεχών της ΕΠΕΚ, του Κόμματος των Φιλελευθέρων κ.ά. Κυρίως, όμως, ανταποκρίνεται ο δημοκρατικός λαϊκός κόσμος που δίνει με την ψήφο του περιφανή νίκη στους ενωτικούς συνδυασμούς.

Η αντικυβερνητική συνεργασία κερδίζει τους μεγαλύτερους δήμους της χώρας (Αθηναίων με τον Παυσανία Κατσώτα, Πειραιά με τον Δημήτρη Σαπουνάκη και Θεσσαλονίκης με τον Μηνά Πατρίκιο), καθώς και δεκάδες άλλους, ιδιαίτερα τους εργατικούς-λαϊκούς. Από τους 27 δήμους του Λεκανοπεδίου Αττικής στους 18 εκλέχτηκαν δήμαρχοι της αντικυβερνητικής συνεργασίας. Οι περισσότεροι είτε ανήκαν στην ΕΔΑ είτε συνεργάζονταν στενά μαζί της. Ανάμεσά τους ήταν οι Τουντουλίδης της Νίκαιας, Μισαηλίδης του Κερατσινίου, Μανωλίδης της Καισαριανής, Σταύρος Μαυροθαλασσίτης του Αιγάλεω, Χρήστος Μιχαλόπουλος της Δάφνης, Δημήτρης Κωνσταντιλιέρης του Βύρωνα, Μαρίνος Κοσκινάς της Δραπετσώνας κ.ά.

Οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές έγιναν τον Απρίλιο του 1959, σε κλίμα έντονης τρομοκρατίας, καθώς ένα χρόνο πριν η ΕΔΑ είχε αναδειχθεί αξιωματική αντιπολίτευση με το 24,42% των ψήφων. Όπως και το 1954 επιδιώχθηκε η ευρύτερη δυνατή συνεργασία των δυνάμεων που αντιπολιτεύονταν τη δεξιά κυβέρνηση (του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το 1955), παρόλο που πολλοί από τους συνεργαζόμενους με την ΕΔΑ το 1954 (Κατσώτας στην Αθήνα, Χατζηγιάννης στη Λάρισα κ.ά.) είχαν αθετήσει τις συμφωνίες και πολιτεύτηκαν σε αντίθεση με την Αριστερά.

Τα αποτελέσματα των εκλογών επιβεβαίωσαν και πάλι την ισχυρή επιρροή της Αριστεράς στους εργατικούς-λαϊκούς δήμους όλης της χώρας. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις τα εκλογικά ποσοστά ξεπέρασαν αυτά των εκλογών του 1958. Έτσι, ενώ η ΕΔΑ είχε πάρει 50-65% στις εργατικές-λαϊκές συνοικίες της Αθήνας, του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, οι υποψήφιοί της στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1959 συγκέντρωσαν ψήφους που υπερέβαιναν κατά 10% ή και περισσότερο τα ποσοστά αυτά. Δήμαρχοι εκλέχτηκαν και οι συνεργαζόμενοι με την ΕΔΑ, Άγγελος Τσουκαλάς στην Αθήνα, Παύλος Ντεντιδάκης στον Πειραιά, Ιωάννης Παπαηλιάκης στη Θεσσαλονίκη κ.ά. Εντούτοις, σε κάποιες περιπτώσεις (όπως στην Πάτρα, τον Βόλο, την Καβάλα κ.α.) εκλέχτηκαν φιλοκυβερνητικοί δήμαρχοι με τη στήριξη στον δεύτερο γύρο από τα κόμματα του Κέντρου. Υπήρξαν και περιπτώσεις υποχώρησης των ποσοστών της ΕΔΑ του 1958, όπως, π.χ., στη Λάρισα, όπου ενώ είχε πάρει το 51,3% στις δημοτικές πήρε 58,2% ο Χατζηγιάννης.

Τα χρόνια που ακολούθησαν χαρακτηρίστηκαν από την ένταση της κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας, και των απροσχημάτιστων παραβιάσεων της δημοκρατικής νομιμότητας, με αποκορυφώσεις τις εκλογές βίας και νοθείας του 1961 και τη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Ταυτόχρονα, όμως, αναπτύχθηκαν μεγάλοι εργατικοί, αγροτικοί και νεολαιίστικοι αγώνες, ενώ έφτασε στο αποκορύφωμά του και το κίνημα της δημοκρατικής Αντίστασης, που έμεινε στην ιστορία ως κίνημα του 1-1-4. Από το σύνθημα που κυριάρχησε, αναφερόμενο στο ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο η τήρησή του (άρα η υπεράσπιση των δημοκρατικών θεσμών και ελευθεριών) «επαφίεται εις τον πατριωτισμόν των Ελλήνων».

Την πτώση της κυβέρνησης της Δεξιάς το 1963 ακολούθησαν οι εκλογικές νίκες της Ένωσης Κέντρου, με το 42% τον Νοέμβριο 1963 και το 53% τον Φεβρουάριο 1964. Αμέσως μετά, τον Ιούλιο 1964, έγιναν οι αυτοδιοικητικές εκλογές, που αποτέλεσαν μια ακόμη μεγάλη νίκη της Αριστεράς. Καθώς στις βουλευτικές εκλογές που προηγήθηκαν το ποσοστό της ΕΔΑ είχε συρρικνωθεί στο 11,8% (κατά τι μικρότερο αυτού θα έπαιρνε αν κατάρτιζε συνδυασμούς και σε όλες τις μονοεδρικές και δυεδρικές περιφέρειες, όπου στήριξε την Ένωση Κέντρου), η μεγάλη επιτυχία στις αυτοδιοικητικές εκλογές έδειξε ότι η μετακίνηση αριστερών ψηφοφόρων προς το Κέντρο ήταν συγκυριακή και απέβλεπε στο να κατοχυρωθεί η απομάκρυνση της Δεξιάς από την κυβερνητική εξουσία.

Και στις εκλογές αυτές η ΕΔΑ προωθεί ευρύτερες δημοκρατικές συνεργασίες. Αυτή τη φορά για να επιβεβαιωθεί η απόφαση του λαού να μην επανέλθει στην εξουσία η Δεξιά και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες εκδημοκρατισμού που εξήγγειλε η κυβέρνηση του Γεώργιου Παπανδρέου. Εντούτοις, η ανταπόκριση των κεντρώων είναι περιορισμένη, καθώς η Ένωση Κέντρου ελπίζει πως θα επαναληφθεί και στις αυτοδιοικητικές εκλογές η πρόσφατη επιτυχία των βουλευτικών.

Τα αποτελέσματα των εκλογών διαψεύδουν αυτές τις αυταπάτες. Οι υποστηριζόμενοι από την ΕΔΑ αριστεροί ή κεντρώοι υποψήφιοι έρχονται πρώτοι στην Αθήνα (ο Νίκος Κιτσίκης, που δεν έγινε δήμαρχος λόγω της συμπαράταξης δεξιών και κεντρώων δημοτικών συμβούλων που ψήφισαν τον δεξιό Γεώργιο Πλυτά, καθώς οι δήμαρχοι δεν εκλέγονταν άμεσα από τους δημότες αλλά από το Δημοτικό Συμβούλιο), στον Πειραιά (ο Γιώργος Κυριακάκος), στη Θεσσαλονίκη (ο Κωνσταντίνος Τσίρος), στη Λάρισα (ο Αλέκος Χονδρονάσιος), στον Βόλο και τη Νέα Ιωνία Βόλου (οι Θεόδωρος Κλαψόπουλος και Γιώργος Μπαλής), στην Πάτρα (ο Θεόδωρος Άννινος), στο Αγρίνιο (ο Τάσος Παναγόπουλος), στη Λαμία (ο Απόστολος Κουνούπης), στη Λιβαδειά (ο Ιωάννης Ανδρεαδάκης), στα Γιάννενα (ο Γιώργος Μελανίδης), στην Καβάλα (ο Κώστας Τσολάκης), στις Σέρρες (ο Ανδρέας Ανδρέου) στη Μυτιλήνη (ο Απόστολος Αποστόλου), στο Ηράκλειο Κρήτης (ο Ανδρέας Καλοκαιρινός), στο Ρέθυμνο (ο Ευάγγελος Δασκαλάκης)  κ.α. Κυρίως αριστεροί δήμαρχοι καθώς και κάποιοι συνεργαζόμενοι με την Αριστερά, εκλέγονται και σε όλους σχεδόν τους εργατικούς-λαϊκούς δήμους των πολεοδομικών συγκροτημάτων του Λεκανοπεδίου Αττικής και της Θεσσαλονίκης.

Όπως προκύπτει από τη συνοπτική αυτή αναφορά στη μετεμφυλιακή παρέμβαση της Αριστεράς στον αυτοδιοικητικό χώρο, καίριο ζήτημα ήταν η έξοδός της από την πολιτική απομόνωση στην οποία περιήλθε με την ήττα της στον Εμφύλιο, κάτι που επιτεύχθηκε και μάλιστα με ηγεμονικούς όρους. Εντούτοις, δεν έλειψαν και οι περιπτώσεις εκμετάλλευσης των αριστερών ψήφων από συνεργαζόμενους, όπως έγινε στην περίπτωση του Κατσώτα στην Αθήνα ή του Χατζηγιάννη στη Λάρισα κ.λπ.

Χαρακτηριστικό και αυτής της περιόδου ήταν η μεγάλη επιρροή της Αριστεράς σε δήμους με εργατική-λαϊκή κοινωνική σύνθεση. Η ίδια η Αριστερά έδινε ιδιαίτερο βάρος στην παρέμβασή της σ’ αυτούς τους δήμους, σε μια εποχή που στον παλιότερο πληθυσμό τους προστίθονταν και νέοι κάτοικοι προερχόμενοι από την επαρχία.

Ο συνδυασμός διεκδίκησης από το κράτος και λαϊκής αυτενέργειας (όταν, π.χ., ένα έργο για το οποίο δεν διατίθονταν κρατικοί πόροι το αναλάμβαναν οι ίδιοι οι δήμοι με την εθελοντική συνεισφορά και εργασία των δημοτών) υπήρξε εξαιρετικά αποτελεσματικός και κυριολεκτικά μεταμόρφωσε συνοικίες που είτε βρίσκονταν σε άθλια κατάσταση από τα χρόνια της εγκατάστασης των προσφύγων είτε δημιουργήθηκαν «αυθαίρετα» από νεοεγκατεστημένους κατοίκους προερχόμενους από την ύπαιθρο.

Αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας τον Απρίλιο 1967 καθαιρούνται όλες οι αυτοδιοικητικές αρχές στις οποίες πλειοψηφούν αριστεροί και κεντρώοι, και στη θέση τους διορίζονται άλλες φιλικές προς το στρατιωτικό καθεστώς. Για μια ακόμη φορά εκατοντάδες στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εξορίζονται και υφίστανται ποικίλες διώξεις. Οι διορισμένες αυτοδιοικητικές αρχές θα είναι αυτές που απαλλαγμένες από κάθε λαϊκό δημοκρατικό έλεγχο θα ολοκληρώσουν το έργο που ξεκίνησε στα χρόνια της καραμανλικής οχταετίας (1955-63) για την ανεξέλεγκτη τσιμεντοποίηση των πόλεων, ενώ θα επιδοθούν και στην κατασπατάληση των οικονομικών πόρων, οργανώνοντας φιέστες προβολής του καθεστώτος.

 

 

Αφήστε το σχόλιο σας