Εκθεση για το “Ελλειμμα ανθρωπισμού” σε κοινωνία με έλλειμμα χρημάτων… Reviewed by Momizat on . "Το έλλειμμα του ανθρωπισμού", με "βάση" ένα δοκίμιο του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, είναι το θέμα στο οποίο κλήθηκαν να αναπτύξουν τις σκέψεις τους οι μαθητές στο μά "Το έλλειμμα του ανθρωπισμού", με "βάση" ένα δοκίμιο του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, είναι το θέμα στο οποίο κλήθηκαν να αναπτύξουν τις σκέψεις τους οι μαθητές στο μά Rating: 0

Εκθεση για το “Ελλειμμα ανθρωπισμού” σε κοινωνία με έλλειμμα χρημάτων…

Εκθεση για το “Ελλειμμα ανθρωπισμού” σε κοινωνία με έλλειμμα χρημάτων…

Το έλλειμμα του ανθρωπισμού“, με “βάση” ένα δοκίμιο του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, είναι το θέμα στο οποίο κλήθηκαν να αναπτύξουν τις σκέψεις τους οι μαθητές στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, με το οποίο ξεκινούν οι πανελλαδικές εξετάσεις που θα ολοκληρωθούν στις 10 Ιουνίου.
Η εκπομπή των θεμάτων έγινε κανονικά στις 9 το πρωί και δεν έχουν σημειωθεί απρόοπτα.

Σήμερα, στην πρεμιέρα των εξετάσεων δεν  παρατηρήθηκαν προβλήματα στα 13 εξεταστικά κέντρα του Νομού Τρικάλων. Οι μαθητές ήταν συνεπέστατοι στο… ραντεβού τους, έφτασαν από νωρίς στα σχολεία και έκαναν… πηγαδάκια για να απαλλαγούν από το άγχος. Από τους 994 Τρικαλινούς που δήλωσαν συμμετοχή , υπήρξαν 32 απόντες. Κουράγιο και δύναμη έδιναν στους μαθητές  και οι γονείς τους που καθ’ όλη τη διάρκεια  της σχολικής χρονιάς στήριξαν τις προσπάθειες των παιδιών τους.
Στη μάχη για την διεκδίκηση 70.305 θέσεων σε πανεπιστήμια και ΤΕΙ και άλλων 2.000 θέσεων σε παραγωγικές σχολές μπήκαν 105.000 μαθητές.

Οι εξετάσεις των ειδικών μαθημάτων θα αρχίσουν στις 21 Ιουνίου, ενώ οι εξετάσεις για τους υποψήφιους των ΤΕΦΑΑ θα πραγματοποιηθούν, από τις 23 Ιουνίου έως τις 4 Ιουλίου.

Ως προς τα χρηστικά, οι εξετάσεις θα αρχίζουν στις 8.30 π.μ. και οι υποψήφιοι πρέπει να προσέρχονται στις αίθουσες εξέτασης μέχρι τις 8 π.μ. Για τα Ισπανικά, που θα εξετασθούν στις 30/6, η ώρα έναρξης της εξέτασης είναι 4 μ.μ. και η ώρα προσέλευσης 3.30 μ.μ.

Πρέπει να έχουν μαζί τους
το δελτίο εξεταζομένου, μπλε στιλό, γομολάστιχα και τα απαραίτητα όργανα (π.χ. διαβήτης) για το μάθημα. Δεν επιτρέπονται κινητό τηλέφωνο (ενεργοποιημένο ή μη), διορθωτικό (blanco) και αριθμομηχανή, ενώ επιτρέπεται ένα μπουκάλι νερό.

Η διάρκεια εξέτασης κάθε μαθήματος είναι τρεις ώρες, πλην των Σχεδίων -Ελεύθερου και Γραμμικού- που είναι έξι ώρες, και του Ελέγχου Μουσικών Ικανοτήτων που είναι περίπου 20 λεπτά.

Στα μέσα Ιουνίου, εξάλλου, οι υποψήφιοι θα πρέπει να προσέλθουν στα σχολεία τους, όπου υπέβαλαν την αίτηση – δήλωση του Φεβρουαρίου για να αποκτήσουν προσωπικό κωδικό ασφαλείας, τον οποίο θα χρησιμοποιήσουν κατά την ηλεκτρονική υποβολή του μηχανογραφικού τους δελτίου.

ΤΟ ΘΕΜΑ
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)
ΤΕΤΑΡΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2014 – ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΚΕΙΜΕΝΟ
Η «ανθρωπιά» είναι μια λέξη του καιρού μας, ένας όρος κοινόχρηστος, ένα νόμισμα που κυκλοφορεί σ’ όλα τα χέρια, γιατί συμβαίνει η ανταλλακτική του αξία να είναι πολύ μεγάλη.
Και με την «ανθρωπιά» εννοούμε, φυσικά, τη συμπόνια, τη συμμετοχή, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στο πάθος του γείτονα. Και όχι μόνο του γείτονα. Του κάθε ανθρώπου. Άλλοτε χρησιμοποιούσαν τον όρο «ανθρωπισμός». Έλεγαν: «αυτός είναι μεγάλος ανθρωπιστής» και με τούτο εσήμαιναν μια προσωπικότητα που ξοδευόταν ολόκληρη για να κάμει το καλό. Ο Ντυνάν, για παράδειγμα, ο ιδρυτής του «Ερυθρού Σταυρού», υπήρξε ένας τέτοιος
ανθρωπιστής. Πέρα απ’ ό,τι θα μπορούσε να ενδιαφέρει αποκλειστικά το άτομό του, εσυλλογίσθηκε τους ανθρώπους που έπασχαν, έξω από διάκριση φυλής και θρησκείας, «εν πολέμω και εν ειρήνη».
Ο «ανθρωπιστής», ένας άνθρωπος με σπουδαίες ικανότητες, που αναλίσκεται με ειλικρίνεια, χωρίς υστεροβουλία, ακόμη και χωρίς τη θεμιτή, επιτέλους, από πολλές απόψεις, επιθυμία της υστεροφημίας, υπήρξε, για πολλούς αιώνες, ένα θαυμάσιο ιδανικό, που οι προγενέστεροι το επρόβαλλαν στους μεταγενέστερους. Ακόμη τότε η «ανθρωπιά», μολονότι δεν έπαυε να είναι κοινή απαίτηση, δεν είχε καταντήσει κοινόχρηστος όρος. Ήταν η σπάνια, η
υψηλή παρουσία, όπου μόνο μερικές εκλεκτές φύσεις κατόρθωναν να φτάσουν. Και ακόμη, μια καθημερινή άσκηση που ο καθένας την επιθυμούσε για τον εαυτό του, θεωρώντας την αυτονόητο χρέος του, χωρίς να συλλογίζεται ότι θα μπορούσε και διαφορετικά να την
αξιοποιήσει.
Το γεγονός ότι η απαίτηση της «ανθρωπιάς» έχει γίνει κοινός τόπος σήμερα δεν είναι χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Δείχνει πως η οικουμενική ψυχή αισθάνεται βαθύτερα την ταλαιπωρία του ανθρώπου και αναζητεί διέξοδο. Περιττό να προστεθεί πως και η ανθρωπιά, καθώς κι ένα σωρό άλλοι όροι, έχει υποστεί
τρομακτικές διαστρεβλώσεις. Όποιος είπε πως οι ιδέες είναι καθώς τα υγρά, που παίρνουν το σχήμα του μπουκαλιού τους, είχε, βέβαια, πολύ δίκιο. Και με τους όρους το ίδιο συμβαίνει.
Αλλάζουν νόημα, αλλάζουν απόχρωση, κατά τον τρόπο που τους μεταχειρίζεται κανείς και κατά τον σκοπό που επιδιώκει χρησιμοποιώντας τους. Έτσι, μπορούμε να μιλούμε όλοι για ανθρωπιά, αλλά να εννοούμε ολωσδιόλου διαφορετικό πράγμα ο καθένας.
Έπειτα, ένας όρος, μια λέξη, μια έκφραση, που βρίσκεται ολοένα στο στόμα μας, σιγά σιγά φτωχαίνει, αδειάζει, αποστεώνεται, αυτοακυρώνεται. Φοβούμαι πως ίσια ίσια αυτό έχει συμβεί με την ανθρωπιά. Αρκεί μια ματιά ολόγυρά μας, για να το νιώσουμε καλύτερα τούτο. Η
καθημερινή ζωή ολοένα και περισσότερο χάνει τη θαλπωρή, τη γλυκιά ζεστασιά της. Είναι ένας
χειμώνας χωρίς αλκυονίδες. Η «καλημέρα», αυτό το χαρούμενο άνοιγμα παραθύρου προς τον αίθριο ουρανό, μεταβάλλεται σιγά σιγά σε μορφασμό. Η ανθρώπινη λαιμαργία, η δίψα της ευζωίας δεν αφήνει τόπο για ευγενικά αισθήματα. Κάτι περισσότερο: τα ευγενικά αισθήματα
θεωρούνται ξεπερασμένα.
Λησμονούμε, ωστόσο, πως η ανθρωπιά είναι κυριότατα βούληση, δεν είναι γνώση, δεν είναι μόνο γνώση. Και δεν είναι λόγος, είναι πράξη. Είναι ένας ολόκληρος εσωτερικός κόσμος, στην τελείωσή του, που ακτινοβολεί παντού. Η ανθρωπιά αποκλείει τη μισαλλοδοξία, την καταφρόνηση του άλλου ανθρώπου· είναι επιεικής και ήπια. Περιέχει πολλή συγκατάβαση και πολλή κατανόηση. Η ανθρωπιά είναι κυκλική παρουσία. Δεν βρίσκεται στραμμένη προς ένα μονάχα σημείο του ορίζοντα. Εκείνος που είναι αληθινά ανθρώπινος δεν μπορεί παρά να είναι, σε κάθε περίσταση, ανθρώπινος. Η ανθρωπιά δεν είναι επάγγελμα, δεν είναι όργανο αυτοπροβολής και επιτυχίας. Είναι απάρνηση. Πρέπει πολλά ν’ αρνηθείς, για να κερδίσεις τα ουσιωδέστερα. Αλλά δεν είναι και παθητική κατάσταση. Ολωσδιόλου αντίθετα, αποτελεί μορφή αδιάκοπης ενέργειας. Είναι πολύ ευκολότερο να γίνεις «μέγας ανήρ» παρά να γίνεις «μεγάλος
άνθρωπος». Η Ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα μεγάλων ανδρών. Αλλά έχει πολύ λίγους «ανθρώπους» να παρουσιάσει.

I.Μ.Παναγιωτόπουλος, Ο Σύγχρονος Άνθρωπος.
Οι Εκδόσεις των φίλων, Αθήνα 1988. 18η
έκδοση (Διασκευή).

 

 

A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε
(100-120 λέξεις).
Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων το περιεχόμενο του
αποσπάσματος που ακολουθεί: «Η ανθρώπινη λαιμαργία, η δίψα της ευζωίας
δεν αφήνει τόπο για ευγενικά αισθήματα. Κάτι περισσότερο: τα ευγενικά
αισθήματα θεωρούνται ξεπερασμένα.».
Μονάδες 10

Β2. α) Να βρείτε δύο τρόπους ανάπτυξης στην πρώτη παράγραφο του κειμένου (Η «ανθρωπιά» … «εν πολέμω και εν ειρήνη») και να δικαιολογήσετε
την απάντησή σας.
Μονάδες 6
β) Ποια νοηματική σύνδεση εκφράζουν οι διαρθρωτικές λέξεις:
έτσι (στην τέταρτη παράγραφο)
ωστόσο (στην έκτη παράγραφο).
Μονάδες 4

Β3. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
αναλίσκεται, οικουμενική, διαστρεβλώσεις, ολωσδιόλου, ευζωίας.
Μονάδες 5

β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του
κειμένου:
κοινόχρηστος, συμμετοχή, αυτοακυρώνεται, γνώση, αδιάκοπης.
Μονάδες 5

Β4. α) Να αιτιολογήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στις παρακάτω περιπτώσεις:
«αυτός είναι μεγάλος ανθρωπιστής» (στην πρώτη παράγραφο)
«Ερυθρού Σταυρού» (στην πρώτη παράγραφο).
Μονάδες 2

β) Να εντοπίσετε στο κείμενο τρεις εκφράσεις με μεταφορική σημασία.
Μονάδες 3

Γ1. Σε άρθρο σας, που θα δημοσιευτεί σε τοπική εφημερίδα, να αναφερθείτε σε φαινόμενα που αποδεικνύουν το έλλειμμα ανθρωπιάς στην εποχή μας, αλλά
και σε δραστηριότητες, ατομικές και συλλογικές, που αποσκοπούν στον περιορισμό αυτού του ελλείμματος (500-600 λέξεις).
Μονάδες 40

 

 

 

 

Ενδεικτικές απαντήσεις από τον φροντιστηριακό όμιλο ΕΝΑ (Αθηνών)

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. Το κείμενο πραγματεύεται τη διαχρονική σημασία της ανθρωπιάς. Η συχνή χρήση του παλαιότερου όρου του ανθρωπισμού προκύπτει από τη μεγάλη αξία του, αφού κάποιος συμπάσχει με όσα πλήττουν κάθε άνθρωπο αδιακρίτως και προσπαθεί να τον βοηθήσει χωρίς ωφελιμιστική διάθεση. Αυτός ο τύπος ανθρώπου αποτελεί διαχρονικό πρότυπο, αν και λίγοι μπορούσαν να ανταποκριθούν καθημερινά και έμπρακτα σε αυτό. Σήμερα το γενικό αίτημα για ανθρωπιά προκύπτει από τη συνειδητοποίηση και αναζήτηση διεξόδου στα πανανθρώπινα προβλήματα. Ωστόσο ο όρος έχει παραποιηθεί λόγω ποικίλων επιδιώξεων και πολυχρησίας, γεγονός που ευτελίζει το υψηλό νόημα της λέξης, τον αυθορμητισμό και την απλότητά της. Έτσι, ο σύγχρονος άνθρωπος ξεχνά πως η ανθρωπιά ισοδυναμεί με έμπρακτη εκδήλωση του ενδιαφέροντος για το συνάνθρωπο, χωρίς εγωισμό, και για αυτό είναι δύσκολος.

Β.1. Στη σύγχρονη υπερκαταναλωτική εποχή ο άνθρωπος έχει θέσει ως υψηλότερο στόχο του την απόκτηση όλο και περισσότερων υλικών κυρίως αποκτημάτων. Ειδικότερα, στο επίκεντρο βρίσκεται ως επί το πλείστον η κάλυψη των υλικών του αναγκών, η ανταπόκριση στα διαφημιστικά πρότυπα που καθημερινά προβάλλονται στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και η καλοπέραση. Άρα, η έμφαση δίνεται στο «εγώ». Συνεχώς ο άνθρωπος παραγκωνίζει την πνευματική και ηθική του διάσταση, περιορίζει το ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο, τη συμπόνια, την παροχή βοήθειας, την ανθρωπιά. Και όχι μόνο τα παραγκωνίζει αλλά επιπλέον τα θεωρεί και ξεπερασμένα, άχρηστα, μάταια, γιατί δεν μπορεί να αντιληφθεί καμία άλλη διάσταση πλην της υλικής. Έτσι, χάνει τη βαθύτερη ουσία του, απανθρωποποιείται, αποκοινωνικοποιείται. Και αυτό μόνο με ευτυχία δεν μπορεί να ισοδυναμεί.

Β.2. α) Δύο τρόποι ανάπτυξης στην πρώτη παράγραφο του κειμένου είναι οι ακόλουθοι:

– Ορισμός: «και με την « ανθρωπιά» εννοούμε, φυσικά, τη συμπόνια, τη συμμετοχή, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το πάθος του γείτονα. Του κάθε ανθρώπου»

Παράδειγμα: «Ο Ντυνάν , για παράδειγμα, ο ιδρυτής του «Ερυθρού Σταυρού», υπήρξε ένα τέτοιος ανθρωπιστής» (δίνει παράδειγμα της έννοιας του ανθρωπιστή σε παλαιότερη εποχή και αυτό είναι το παράδειγμα του Ντυνάν)

(Σημείωση: Στην ίδια παράγραφο μπορούν να εντοπιστούν άλλοι δύο τρόποι ανάπτυξης. Ο ένας είναι η αναλογία: «Η «ανθρωπιά» είναι … ένα νόμισμα …» και ο άλλος η αιτιολόγηση: «Η «ανθρωπιά» είναι … γιατί … μεγάλη».

Όμως οι τρόποι αυτοί δεν κυριαρχούν στην παράγραφο και γι’ αυτό δεν επιλέχθηκαν στην παραπάνω απάντηση.)

β) Η διαρθρωτική λέξη «έτσι» στην τέταρτη παράγραφο δηλώνει αποτέλεσμα, συμπέρασμα. Συγκεκριμένα συμπεραίνεται η αλλοίωση του όρου «ανθρωπιά» και οι πολλαπλές ερμηνείες του ως αποτέλεσμα των διαστρεβλώσεων που έχουν υποστεί οι όροι (λέξεις).

Η διαρθρωτική λέξη «ωστόσο» στην έκτη παράγραφο δηλώνει αντίθεση. Συγκεκριμένα εκφράζεται η αντίθεση ότι από τη μία η ανθρωπιά είναι λέξη / όρος / λόγος και από την άλλη ότι η ανθρωπιά είναι βούληση και πράξη.

Β3. α) αναλίσκεται = ξοδεύεται

οικουμενική =πανανθρώπινη

διαστρεβλώσεις = αλλοιώσεις

ολωσδιόλου = εντελώς

ευζωίας = ευημερίας

β) κοινόχρηστος ≠ προσωπικός

συμμετοχή ≠ αποχή

αυτοακυρώνεται ≠ αυτοεπιβεβαιώνεται

γνώση ≠ άγνοια

αδιάκοπης ≠ σποραδικής

Β4. α) Στην πρώτη παράγραφο με τη φράση «αυτός είναι μεγάλος ανθρωπιστής» μεταφέρεται αυτούσια-αυτολεξεί η κοινή γνώμη της εποχής.

Με τη φράση «Ερυθρού Σταυρού» δηλώνεται το όνομα ενός συγκεκριμένου φορέα, μίας οργάνωσης.

β) Τρεις εκφράσεις του κειμένου με μεταφορική σημασία είναι οι ακόλουθες:

– «η ανθρώπινη λαιμαργία, η δίψα της ευζωίας δεν αφήνει τόπο για ευγενικά αισθήματα»

– «ένας όρος, μια λέξη, μια έκφραση, που βρίσκεται ολοένα στο στόμα μας, σιγά σιγά φτωχαίνει, αδειάζει, αποστεώνεται, αυτοακυρώνεται»

– «ο «ανθρωπιστής», ένας άνθρωπος με σπουδαίες ικανότητες, που αναλίσκεται με ειλικρίνεια, χωρίς υστεροβουλία»

Γ1

Επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο

Τίτλος: «Αναζητώντας τον άνθρωπο»

Πρόλογος: αφόρμηση από επίκαιρο γεγονός (π.χ. αύξηση αριθμού ρακοσυλλεκτών και αστέγων)

Ύφος: επίσημο, τυπικό (χρήση γ΄ προσώπου)

Γλώσσα: αναφορική

Α΄ ζητούμενο: Φαινόμενα έλλειψης ανθρωπιάς

• Καθημερινές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (π.χ. αναξιοκρατία, καταπάτηση της ελευθερίας, της ιδιοκτησίας, της ζωής, του δικαιώματος εργασίας, αδικίες κ.λπ.).

• Ρατσιστικές και εθνικιστικές εκδηλώσεις, μισαλλοδοξία, έλλειψη αλληλεγγύης και αλληλοσεβασμού.

• Ατομικισμός, ωφελιμισμός, αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, ιδιοτελής συμπεριφορά κ.λπ.

• Αμοραλισμός, υλικός ευδαιμονισμός, έλλειψη ιδανικών.

• Έξαρση της βίας και της εγκληματικότητας (π.χ. εγκλήματα, ληστείες, τρομοκρατία, βασανιστήρια, δολοφονίες, ενδοσχολική βία κ.λπ.).

• Επισφαλής ειρήνη, συχνοί πόλεμοι, συνεχείς πολεμικοί εξοπλισμοί.

• Εκμετάλλευση (πολιτική και οικονομική) των αδύναμων χωρών από τις ισχυρές.

• Στυγνός ορθολογισμός, κυριαρχία του τεχνοκρατικού πνεύματος, αποπνευματοποίηση.

• Απανθρωποποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας, επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα καταστροφικά για τον άνθρωπο (π.χ. παραγωγή και χρήση βιολογικών και πυρηνικών όπλων).

• Καταστροφή του περιβάλλοντος (π.χ. εξάντληση φυσικών πόρων, ερημοποίηση, μόλυνση ατμόσφαιρας-υδάτων-εδάφους, εξαφάνιση βιολογικών ειδών).

• Συνθήκες ζωής στις μεγαλουπόλεις (π.χ. αλλοτρίωση, αποξένωση-μοναξιά, υποβάθμιση των διαπροσωπικών σχέσεων κ.λπ.)

 

Β΄ ζητούμενο: Δραστηριότητες

Ατομικές

• Ευσυνειδησία, ανάπτυξη ηθικής συνείδησης και αισθήματος ομαδικότητας.

• Ευαισθητοποίηση για τα κοινωνικά προβλήματα.

• Ατομική πρωτοβουλία, ανάληψη ευθυνών και εκπλήρωση καθηκόντων.

 

 

Αφήστε το σχόλιο σας

Επιστροφή στην κορυφή