"Δημοσιογραφία είναι να δημοσιεύεις αυτά που κάποιος άλλος δεν θέλει να δημοσιευθούν." - Τζορτζ Όργουελ

15.5 C
Trikala

Η διάλεξη του Κωνσταντίνου Γιόντζη στο ΤΕΦΑΑ

lafarm

Σχετικά άρθρα

Η Ειδικότητα του Κλασικού  Αθλητισμού του  ΤΕΦΑΑ της πόλης στα πλαίσια ενός προγράμματος που εφαρμόζει εδώ και χρόνια που στόχο έχει  την μεγαλύτερη  δυνατή ενημέρωση των φοιτητών της σε ζητήματα που έχουν σχέση με τον Κλασικό Αθλητισμό  αλλά και  ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος, προσκάλεσε τον γνωστό   συμπολίτη Φιλόλογο και συγγραφέα αρκετών επιστημονικών πονημάτων, τον Καθηγητή κ. Κωνσταντίνο Απ. Γιοντζή να αναπτύξει το πολύ ενδιαφέρον θέμα  ‘Η ΓΛΩΣΣΑ’.

Η εκδήλωση άρχισε με την ιδιαίτερα συναισθηματικά φορτισμένη παρουσίαση του ομιλητή από τον συμπολίτη Τακτικό Καθηγητή του ΤΕΦΑΑ, κ. Δημήτριο Ελ. Σούλα.

«Σήμερα είναι μια ιδιαίτερη μέρα, μια άλλη μέρα, μια μέρα, (ας μου συγχωρεθεί  η χρήση του πρώτου ενικού) που δεν την φανταζόμουν ότι θα συμβεί, δηλαδή ο εξαιρετικός  Καθηγητής μου, ο Δάσκαλος   των μαθητικών μου χρόνων,  ο κύριος ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ   ΓΙΟΝΤΖΗΣ  θα είναι μαζί μας, αποδεχόμενος με χαρά την πρόσκληση που του είχε απευθύνει η Ειδικότητα του Κλασικού Αθλητισμού του ΤΕΦΑΑ του Π.Θ.  για μια παρουσίαση από την πλευρά του ενός θέματος  σχετικού με τη γλώσσα. Σας ευχαριστούμε κύριε Καθηγητά, για την αποδοχή αυτής της πρόσκλησής μας  και για την τιμή που μας κάνετε να είστε σήμερα μαζί μας. Δείχνετε σε όλους εμάς  ότι η Διαδρομή ενός Δασκάλου δεν ορίζεται από οποιοδήποτε  συνταξιοδοτικό σύστημα, δεν έχει αφετηρία και τέρμα. Η παρουσία του είναι παντοτινή. Η παρουσία του Δασκάλου είναι διαχρονική  και ορίζεται ουσιαστικά από τη στιγμή του όρκου που δίνει  όταν τελειώνει το Πανεπιστήμιο και πραγματώνεται σε  κάθε ευκαιρία της ζωής του, έχοντας πάντα τη διάθεση να μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις του στους συνανθρώπους του και ιδιαίτερα στους νεότερους. Υπήρξα πολύ τυχερός όπως και οι αναρίθμητοι μαθητές του που τον  είχαμε Καθηγητή. Εκείνο όμως που θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα πέραν όλων των άλλων ήταν και είναι η ΑΝΘΡΩΠΙΑ ΤΟΥ. Του χρωστάμε το                   ΕΥ  ΖΕΙΝ

dav

Ακολούθησε η τηλεδιάλεξη  από τον  κ. Κωνσταντίνο Απ. Γιοντζή με θέμα  ‘Η Γλώσσα’, της οποίας τα κύρια σημεία  έχουν ως εξής .

Κατά πρώτον ο ομιλητής συγχάρηκε τον διακεκριμένο καθηγητή του ΤΕΦΑΑ Δημήτρη Σούλα, που , όπως είπε, τρέφει μέσα του άσβεστη τη φλόγα της αρχαίας Ολυμπίας.

Η ελληνική γλώσσα είναι ζυμωμένη με τις πολιτισμικές αξίες της φυλής και φέρει μέσα της ένα βιωματικό φορτίο, που μαρτυρεί την αδιάλειπτη συνέχεια του ελληνικού πνεύματος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η γλώσσα είναι η εθνική μας ταυτότητα. Αποτελεί στοιχείο της παράδοσης. Και παράδοση είναι οι ρίζες μας, με τις οποίες αντλούμε χυμούς από το πάτριον χώμα.

Τα τελευταία χρόνια όμως η γλώσσα μας διαρκώς φτωχαίνει και κακοποιείται. Λέξεις, που διακρίνονται για την εκφραστική τους δύναμη, χάνονται και τη θέση τους παίρνουν λέξεις, κατά το πλείστον, συνθηματικές. Είναι οι λέξεις των κινητών. Παράλληλα, από μια ανόητη ξενομανία, νοθεύουμε το εκλεκτό μας λεξιλόγιο με ξένες λέξεις.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε εντελώς κάθε ξενικό όρο, που έχει καθιερωθεί από τις προόδους της τεχνολογίας. Είναι φυσικό να λέμε ότι θα πάρω το ασανσέρ και όχι τον ανελκυστήρα. Αρκετοί ξενικοί όροι έχουν μπει στη ζωή μας από τα τεχνολογικά επιτεύγματα ξένων επιστημόνων. Είναι λέξεις- δάνεια, όπως λέγονται στη γλωσσολογία. Και τα δάνεια είναι αποδεκτά. Αλλά και στον αθλητικό χώρο, ιδιαίτερα του ποδοσφαίρου, υπάρχουν όροι σε διεθνή χρήση, όπως: ντέρμπυ, πλαίι οφ, πλαίι άουτ και τόσα άλλα. Αυτοί οι όροι μπορούν να χρησιμοποιούνται, γιατί δεν υπάρχουν στη νεοελληνική. Κατακριτέο είναι το να παραδινόμαστε «χωρίς περίσκεψιν, χωρίς αιδώ» στην ξενική γλωσσική καταιγίδα.

Επιστήμονες όμως, που δεν ήταν άμοιροι κλασικής παιδείας, έχουν δώσει και συνεχίζουν να δίνουν στις εφευρέσεις τους ονόματα ελληνικά. Ένα παράδειγμα. Το τηλέφωνο δεν είναι ελληνική εφεύρεση. Και όμως πήρε όνομα ελληνικό. Αποδόθηκε με σύνθετο όνομα πολύ εύστοχα. Telephon. Τήλε + φωνή.Το τήλε είναι ελληνικό επίρρημα και σημαίνει μακριά (λέμε τηλεγράφημα, τηλεβόλο, τηλεδιάσκεψη).

Από πλευράς δανείων, η ελληνική είναι η γλώσσα με τα περισσότερα δάνεια στις ευρωπαϊκές γλώσσες. Οι βασικές έννοιες, με τις οποίες εκφράζεται ο δυτικός πολιτισμός, διατυπώνονται με ελληνικές λέξεις. Idea, system, problem, theory, program, crisis, hypothesis και τόσα άλλα. Οι περισσότεροι ιατρικοί όροι στα αγγλικά είναι ελληνικοί.

Και κάτι άλλο, πολύ σημαντικό. Η ελληνική γλώσσα υπήρξε πολύτιμος αρωγός του έθνους. Σε μια κρίσιμη στιγμή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους η γλώσσα χρησίμευσε ως μίτος σωστικός στην εθνική υπόθεση. Ένας Γερμανός ιστορικός, εχθρός των Ελλήνων, ο Φαλμεράυερ, υποστήριξε στα μέσα του 19ου αιώνα ότι το γένος των Ελλήνων έχει εξαφανισθεί από την Ευρώπη. Στις φλέβες του χριστιανικού πληθυσμού της Ελλάδας δε ρέει ούτε μία σταγόνα γνήσιου ελληνικού αίματος. Το Βυζάντιο ήταν περίοδος βαρβαρότητας. Επομένως, οι νεότεροι Έλληνες δεν είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Και διαδίδονταν αυτά στην Ευρώπη στα μέσα του 19ου αιώνα, τότε που η Θεσσαλία, η Ήπειρος η Μακεδονία, η Θράκη ήταν ακόμη σκλαβωμένες στους Τούρκους. Στόχος του Φαλμεράυερ ήταν ο αλύτρωτος ελληνισμός να μη συμπεριληφθεί στο νέο ελληνικό κράτος.

Η νεαρή τότε ελληνική επιστήμη του νεοσύστατου κράτους ύψωσε το ανάστημά της. Ο Γ. Χατζηδάκης, καθηγητής της γλωσσολογίας, αποδύθηκε σε συστηματικές μελέτες στην αρχαία, βυζαντινή και δημοτική γλώσσα και απέδειξε με αδιάσειστα επιχειρήματα την αδιάσπαστη ενότητα του ελληνικού πνεύματος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Όσον αφορά το Βυζάντιο για το οποίο ο Φαλμεράυερ είπε ότι ήταν περίοδος βαρβαρότητας, το Βυζάντιο, είναι το μόνο κράτος κατά τον μεσαίωνα, που παράγει πολιτισμό. Η Αγία Σοφία είναι ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα, που και σήμερα αποσπά τον θαυμασμό όλου του κόσμου. Επί πλέον το Βυζάντιο επί χίλια χρόνια ήταν το προπύργιο της Ευρώπης κατά των ασιατικών επιδρομών.

Ο Ν. Πολίτης, καθηγητής της λαογραφίας , συνέδεσε τον μυθικό κόσμο της αρχαιότητας με τον πλούτο των δημοτικών τραγουδιών, των παραδόσεων και παροιμιών του λαού μας.

Έτσι, ο μεγάλος ιστορικός του έθνους Κων.Παπαρρηγόπουλος με τις ιστορικές του μελέτες και τα πορίσματα της γλωσσολογίας και λαογραφίας κατέρριψε τους ισχυρισμούς του Φαλμεράυερ και απέδειξε με ακαταμάχητα επιχειρήματα ότι: Αρχαιότητα, Βυζάντιο, Νέα Ελλάδα συνιστούν έθνος της αυτής ιστορικής καταβολής.

Εκείνο που ζημίωσε πάρα πολύ τη γλώσσα μας είναι το λεγόμενο γλωσσικό ζήτημα, που εμφανίστηκε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του το 1830. Στην πνευματική ζωή της Αθήνας επικράτησαν τότε οι λόγιοι του Φαναρίου, που ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους. Το Φανάρι είναι συνοικία της Κωνσταντινούπολης, που εδρεύει το Πατριαρχείο. Εκεί είχαν εγκατασταθεί οι περισσότεροι από τους Έλληνες, που καλλιεργούσαν τα γράμματα. Αυτοί ήταν εμποτισμένοι από την εκκλησιαστική γλώσσα του Πατριαρχείου και φιλοδοξούσαν να καθιερώσουν την αρχαία ελληνική ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Έτσι, άρχισαν οι πρώτες αντιδράσεις. Η γλώσσα είχε εξελιχθεί, χωρίς φυσικά και να έχει διαφοροποιηθεί. Η δημοτική είναι φυσιολογική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Είχε αρχίσει να καθιερώνεται από το 1.000 μ.Χ. με το έπος «Βασίλειος Διγενής Ακρίτας». Και είναι η ελληνική το μοναδικό παράδειγμα γλώσσας , που σε όλη την ιστορική της διαδρομή από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα παρουσιάζει μια αδιάσπαστη ενότητα.

 Οι Φαναριώτες, λοιπόν, λόγιοι και ποιητές είναι οι πρώτοι, που δημιούργησαν το γλωσσικό ζήτημα, επιδιώκοντας την καθιέρωση της αρχαίας ελληνικής. Και το γλωσσικό ζήτημα ταλαιπώρησε την πνευματική ζωή της χώρας ως τα μέσα του 20ου αιώνα. Οι λόγιοι του Φαναρίου περιφρονούσαν την απλή δημοτική , που μιλούσε ο λαός. Περιφρονούσαν ακόμη και την ποίηση του Σολωμού και των άλλων Επτανησίων ποιητών, που έγραφαν στη δημοτική. Ο Σούτσος, ένας από τους αρχαϊστές της περιόδου εκείνης, γράφει:

Ο Κάλβος και ο Σολωμός ωδοποιοί μεγάλοι,

πλην όμως παρημέλησαν της γλώσσης μας τα κάλλη.

Ιδέαι όμως έξοχοι πτωχά ενδεδυμέναι

Δεν είναι δι΄αιώνιον ζωήν προορισμέναι.

Αποδείχτηκε όμως ότι τα δικά τους έργα δεν ήταν δι΄αιώνιον ζωήν προορισμένα. Ενώ οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Σολωμού απέσπασαν διεθνείς επαίνους. Όταν μάλιστα οι πρώτες στροφές του Ύμνου εις την ελευθερίαν του Σολωμού καθιερώθηκαν ως εθνικός ύμνος («Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή») οι Φαναριώτες καταλήφθηκαν από ιερή αγανάκτηση. Δεν επιτρέπεται, έλεγαν, ο εθνικός ύμνος της Ελλάδος να είναι γραμμένος σε γλώσσα χαμηλού επιπέδου. Αυτοί είχαν προτείνει ένα ανούσιο και ψυχρό κατασκεύασμα, που έλεγε:

Εις ακτάς, κοιλάδας, όρη

Πνεύμα φέρεται ζωής

Και αστράπτον πάλι δόρυ

Η αρχαία ηρωίς

Ήταν μια ποίηση με στομφώδη μεγαλοστομία, χωρίς εσωτερικό περιεχόμενο, κατά μίμηση του γαλλικού ρομαντισμού. Και με αφόρητες επαναλήψεις. Οι επαναλήψεις μάλιστα έγιναν στόχος για παρωδίες, τόσο επιτυχημένες, που δεν ξεχώριζαν από το πρωτότυπο.

Ήγουν, τουτέστι, δηλαδή, με άλλους λόγους, ήτοι

Η Αφροδίτη είσαι εσύ, εσύ είσαι η Αφροδίτη

Το 1880 η ποιητική παρουσία του Κωστή Παλαμά ανατρέπει άρδην το καθαρεύον γλωσσικό καθεστώς στην ποίηση και συνδέει το έργο του με την ποιητική παράδοση του Σολωμού, που πρώτος καθιέρωσε τη δημοτική γλώσσα. Ακολουθεί νέα περίοδος οξύτητας με υπερβολές, στις οποίες ρέπει ο σημερινός Έλληνας, που ξέχασε τα σοφά λόγια των προγόνων: Μηδέν άγαν. Μέτρον άριστον. Και κάποιοι δημοσιογραφούντες, αποφεύγουν με πείσμα να χρησιμοποιήσουν λόγια στοιχεία, λες και είναι μολυσμένα με covid.

Ο Ι. Κακριδής, όμως διακεκριμένος καθηγητής του Πανεπιστημίου και από τους πρωτεργάτες του δημοτικισμού, γράφει: «Η ελληνική γλώσσα αργοπεθαίνει. Της λείπει το οξυγόνο. Και μόνο εκείνοι που γνωρίζουν αρχαία ελληνικά μπορούν να χρησιμοποιούν σωστά τη νεοελληνική δημοτική γλώσσα». Και Δ. Μαρωνίτης, σπουδαίος και αυτός πανεπιστημιακός, λάτρης της δημοτικής, γράφει: «Η νεοελληνική γλώσσα εμφανίζει συμπτώματα λεξιλογικής, γραμματικής και υφολογικής ανεπάρκειας, η οποία μόνο με τη δραστική υποστήριξη της αρχαίας ελληνικής μπορεί να ξεπεράσει».

Επί πλέον, οι άμοιροι της κλασικής παιδείας δεν έχουν τη δυνατότητα να απολαύσουν ούτε τα αριστουργήματα της ηθογραφίας του Παπαδιαμάντη ούτε το σπινθηροβόλο πνεύμα του Ροΐδη, που είναι γραμμένα στην καθαρεύουσα.

Και μια διευκρίνηση. Με τα αρχαία στο γυμνάσιο δε σκοπεύουμε να καθιερώσουμε την αρχαία ελληνική, αλλά σπουδάζουμε τις ρίζες της γλώσσας μας, αν θέλουμε να κινούμαστε σε επιστημονικό επίπεδο. Ο Ελύτης λέει: Κάθε στιγμή επικοινωνούμε με τις ρίζες μας. Είναι μεγάλο πράμα, ο Έλληνας ποιητής να λέει σήμερα: ο ουρανός, η θάλασσα, ο ήλιος, ο άνεμος, όπως τον έλεγαν οι αρχαίοι λυρικοί ποιητές. Και να σας πω ακόμη και άλλα πιο χτυπητά παραδείγματα, που δείχνουν ότι κάθε μέρα και κάθε στιγμή επικοινωνούμε με τις ρίζες μας. Αναφέρω μερικά παραδείγματα, στα οποία ο αρχαίος αναδιπλασιασμός είναι οφθαλμοφανής. Λέμε: τετελεσμένα γεγονότα, διακεκριμένος επιστήμονας. Επίσης λέμε: Καλώς όρισες και όχι καλά όρισες, ήρθε αμέσως και όχι ήρθε άμεσα.

Εν κατακλείδι, η δημοτική είναι η όμορφη κόρη μιας ωραίας μητέρας, της αρχαίας ελληνικής. Και εδώ ισχύει μεταφορικά και για τη γλώσσα ο χαιρετισμός, που απηύθυνε ό Σουρής: «Ω της ωραίας κόρης σου ωραιοτέρα μήτερ».

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Δείτε επίσης