Επιτέλους, βρέθηκε ο αδιάψευστος οικονομικός δείκτης που έψαχνε χρόνια η επιστήμη.Ξεχάστε το διαθέσιμο εισόδημα. Ξεχάστε την αγοραστική δύναμη. Ξεχάστε το κόστος ζωής, τα ενοίκια, τους λογαριασμούς, τα τρόφιμα, τη φορολογία, τις υποχρεώσεις των νοικοκυριών και όλα αυτά τα πεζά που βασανίζουν τους κοινούς θνητούς.
Λίλα Καφαντάρη
Κοιτάξτε το μαύρισμα.Αν ο κόσμος γύρισε από τις διακοπές μαυρισμένος και ωραίος, τότε προφανώς η οικονομία πάει περίφημα.Το είπε ο υπουργός και, ως γνωστόν, όταν μιλάει ένας υπουργός, η πραγματικότητα καλό είναι να προσαρμόζεται.
Δεν έχει σημασία αν κάποιος έχει χρήματα για να πληρώσει το ενοίκιο. Αρκεί να έχει πάρει λίγο χρώμα.
Δεν έχει σημασία αν το σούπερ μάρκετ έχει γίνει άσκηση μαθηματικών αντοχών. Αρκεί να έχεις προλάβει να βάλεις αντηλιακό.
Δεν έχει σημασία αν ο μισθός τελειώνει στις είκοσι του μήνα. Αν έχεις καταφέρει να τον κάνεις να τελειώσει σε κάποιο νησί, ακόμη καλύτερα.
Και κάπως έτσι, από τη χώρα της ακρίβειας περάσαμε στη χώρα της… μελάγχρωσης.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα:
Δεν έχουν όλοι λεφτά για διακοπές.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η πραγματικότητα ενός πολύ μεγάλου κομματιού της κοινωνίας.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν πήγαν πουθενά φέτος. Όχι επειδή δεν τους αρέσει η θάλασσα. Όχι επειδή είναι αντικοινωνικοί. Όχι επειδή προτιμούν να περάσουν το καλοκαίρι κοιτάζοντας το ταβάνι.
Δεν πήγαν επειδή δεν μπορούσαν να πληρώσουν.
Υπάρχουν οικογένειες που έκατσαν κάτω και έκαναν λογαριασμό:
-Ενοίκιο.
-Ρεύμα.
-Νερό.
-Σούπερ μάρκετ.
-Καύσιμα.
-Φροντιστήρια.
-Παιδιά.
-Φάρμακα.
-Υποχρεώσεις.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα στα απολύτως απαραίτητα, μπήκαν οι διακοπές και… διαγράφηκαν.Υπάρχουν άνθρωποι που θα ήθελαν να φύγουν αλλά δεν μπορούν.
Υπάρχουν άνθρωποι που έφυγαν για δύο ή τρεις ημέρες, όχι επειδή περισσεύουν τα χρήματα, αλλά επειδή έκοψαν από κάτι άλλο.
Υπάρχουν άνθρωποι που πήραν ένα φθηνό δωμάτιο, στριμώχτηκαν, μαγείρεψαν μόνοι τους και έκαναν οικονομία ακόμη και στις μετακινήσεις.
Και υπάρχουν κι εκείνοι που δεν έχουν ούτε αυτή τη δυνατότητα.Αλλά προφανώς αυτοί δεν μετράνε.
Δεν φαίνονται στις τηλεοπτικές εικόνες.Δεν είναι στις παραλίες που δείχνουν τα δελτία.Δεν ανεβάζουν φωτογραφίες από το κατάστρωμα του πλοίου.Και, κυρίως, δεν χαλάνε το αφήγημα.
Γιατί αν κοιτάξεις μόνο εκείνους που μπορούν να κάνουν διακοπές, μπορείς πράγματι να πείσεις τον εαυτό σου ότι όλοι μπορούν.Αν κοιτάξεις μόνο τα γεμάτα εστιατόρια, μπορείς να συμπεράνεις ότι κανείς δεν δυσκολεύεται.Αν κοιτάξεις μόνο τα γεμάτα αεροπλάνα, μπορείς να φανταστείς ότι όλοι ταξιδεύουν.Αν κοιτάξεις μόνο τις παραλίες, μπορείς να ξεχάσεις ότι υπάρχει και μια άλλη Ελλάδα που δεν βρίσκεται στις παραλίες.
Η Ελλάδα που δουλεύει.
Η Ελλάδα που πληρώνει.
Η Ελλάδα που χρωστάει.
Η Ελλάδα που μετράει.
Η Ελλάδα που στερείται.
Η Ελλάδα που πριν αγοράσει κάτι σκέφτεται αν θα μπορέσει να πληρώσει τον επόμενο λογαριασμό.
Αυτή η Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα φωτογενής.Και μάλλον γι’ αυτό δεν έχει την ίδια τηλεοπτική τύχη.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι η σύγχυση ανάμεσα στην **κατανάλωση και την ευημερία**.
Επειδή κάποιος κατάφερε να πάει διακοπές, δεν σημαίνει ότι είναι οικονομικά άνετος.Μπορεί να έκανε οικονομία όλο τον χρόνο.Μπορεί να χρεώθηκε.Μπορεί να έκοψε από αλλού.
Μπορεί να πήγε λίγες ημέρες και μετά να επιστρέψει σε μια καθημερινότητα όπου κάθε έξοδο υπολογίζεται μέχρι τελευταίου ευρώ.
Αλλά αυτά δεν φαίνονται από το μαύρισμα.
Το μαύρισμα, βλέπετε, είναι πολύ δημοκρατικό.
Δεν αποκαλύπτει αν κάποιος χρωστάει.
Δεν αποκαλύπτει αν έχει δάνειο.
Δεν αποκαλύπτει αν δυσκολεύεται να πληρώσει το νοίκι.
Δεν αποκαλύπτει αν το παιδί του χρειάζεται φροντιστήριο.
Δεν αποκαλύπτει αν στο τέλος του μήνα του μένουν πενήντα ευρώ.
Μόνο το χρώμα αλλάζει. Η πραγματικότητα όχι.
Και εδώ είναι που η κυβερνητική αυτοπεποίθηση αρχίζει να γίνεται σχεδόν… ποιητική.
«Μαυρισμένοι και ωραίοι γυρίσαμε».
Υπέροχα.
Να προτείνουμε, λοιπόν, στην επόμενη οικονομική ενημέρωση να μη μας παρουσιάσουν στοιχεία για πληθωρισμό, εισοδήματα και φορολογία.
Να μας παρουσιάσουν φωτογραφίες:
-Ο υπουργός μαυρισμένος: +2% ανάπτυξη.
-Ο πολίτης λευκός επειδή δεν μπόρεσε να πάει διακοπές: ύφεση.
-Οικογένεια σε παραλία: οικονομική ευημερία.
-Οικογένεια στο σπίτι: μάλλον δεν ενημερώθηκε για την ανάπτυξη.
Και αν κάποιος έχει κάνει οικονομία για να μπορέσει να φύγει τρεις μέρες, ακόμη καλύτερα. Θα καταγραφεί ως απόδειξη πλούτου.
Τι άλλο θέλετε;
Άλλωστε, αν κάποιος έχει χρήματα για τρεις ημέρες διακοπές, προφανώς έχει λύσει και όλα τα υπόλοιπα οικονομικά του προβλήματα.
Προφανώς.Εδώ, όμως, υπάρχει κάτι που δεν είναι καθόλου αστείο.Η πολιτική εξουσία οφείλει να γνωρίζει ότι η κοινωνία δεν αποτελείται μόνο από αυτούς που αντέχουν οικονομικά.Οφείλει να βλέπει και εκείνους που μένουν πίσω.Οφείλει να αντιλαμβάνεται ότι όταν ένας άνθρωπος εργάζεται ολόκληρο τον χρόνο και δεν μπορεί να εξασφαλίσει ούτε λίγες ημέρες ξεκούρασης, αυτό δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ότι «η οικονομία πάει καλά».
Μπορεί να είναι ακριβώς το αντίθετο.
Και όταν ένας νέος άνθρωπος εργάζεται αλλά παραμένει οικονομικά εξαρτημένος από την οικογένειά του, όταν μια οικογένεια δυσκολεύεται να πληρώσει το σπίτι της, όταν οι βασικές ανάγκες απορροφούν σχεδόν ολόκληρο το εισόδημα, τότε δεν μπορείς να χρησιμοποιείς ως απόδειξη ευημερίας το γεγονός ότι κάποιοι είχαν λεφτά για διακοπές.
Αυτό δεν είναι οικονομική ανάλυση.Είναι επιλεκτική ορατότητα.Και είναι επικίνδυνη, γιατί κάνει τους ανθρώπους που δυσκολεύονται να αισθάνονται ότι φταίνε κιόλας.Ότι αν δεν πήγαν διακοπές, κάτι δεν έκαναν σωστά.Ότι αν δεν έχουν χρήματα, μάλλον δεν τα διαχειρίζονται καλά.Ότι αν δεν μπορούν να καταναλώσουν, ίσως υπερβάλλουν όταν μιλούν για ακρίβεια.
Κι όμως.Δεν είναι όλοι πλούσιοι επειδή κάποιοι είναι.Δεν ευημερούν όλοι επειδή κάποιοι μπορούν.
Και μια κοινωνία δεν κρίνεται από το πόσο γεμάτες είναι οι παραλίες της.
Κρίνεται από το πόσο αξιοπρεπώς μπορούν να ζήσουν οι άνθρωποι που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να βρίσκονται σε αυτές.
Αυτό είναι το πραγματικό τεστ.Όχι το μαύρισμα.Όχι οι φωτογραφίες.Όχι τα γεμάτα beach bars.Όχι το «όλοι πήγαμε κάπου».
Γιατί υπάρχει μια Ελλάδα που πήγε διακοπές.
Και υπάρχει και μια Ελλάδα που δεν πήγε.
Και οι δύο είναι Ελλάδα.
Μόνο που η δεύτερη, όπως φαίνεται, δεν χωράει τόσο εύκολα στο κυβερνητικό αφήγημα.
Και κάπου εδώ, λοιπόν, ας επιστρέψουμε στην πραγματικότητα.
Μαυρισμένοι; Ναι, κάποιοι.
Ωραίοι; Αυτό είναι υποκειμενικό.
Με λεφτά για διακοπές όλοι; Ούτε κατά διάνοια.
Και αν θέλουμε πραγματικά να ξέρουμε πώς ζει η κοινωνία, ας κάνουμε ένα πολύ απλό πείραμα.
Ας μην κοιτάξουμε ποιος γύρισε μαυρισμένος.
Ας κοιτάξουμε ποιος γύρισε σπίτι του και άνοιξε τους λογαριασμούς.
Ας δούμε ποιος μπορεί να πληρώσει το νοίκι.
Ποιος μπορεί να γεμίσει το ψυγείο.
Ποιος μπορεί να πληρώσει το ρεύμα.
Ποιος μπορεί να μεγαλώσει τα παιδιά του χωρίς να μετράει κάθε ευρώ.
Ποιος μπορεί να αρρωστήσει χωρίς να φοβάται το κόστος.
Και, τέλος, ποιος μπορεί να πάρει λίγες ημέρες άδεια χωρίς να χρειαστεί να πληρώσει τις διακοπές του με οικονομική ασφυξία για τους επόμενους μήνες.
Εκεί θα βρούμε την πραγματική εικόνα.
Μέχρι τότε, ας απολαύσουμε το νέο οικονομικό μοντέλο:
Δεν έχεις λεφτά; Κανένα πρόβλημα.
Αν έχεις μαυρίσει, είσαι οικονομικά υγιής.
Και αν δεν έχεις μαυρίσει;
Ε, τότε μάλλον δεν προσπάθησες αρκετά.
Άλλωστε, η φτώχεια είναι γνωστό ότι αντιμετωπίζεται με αντηλιακό.
«Πολύ κακό, για το τίποτα», Λίλα παιδί μου…
Σας τα έλεγα αυτά επί δεκαπέντε χρόνια, παλεύοντας να σας ξεβλαχέψω. Εσείς με ζηλεύατε και με γλωσσοφάγατε. Τώρα, τρώω τα δάνεια που πήρα από το ΠΑΣΟΚ, στην υγειά σας.
Πέτρος ο Α’, ο Ξεβλαχιαστής
Πιάστε τον προσέξτε μην σας ξεφύγει, είσαι για δέσιμο για μπουζούριαζμα, είσαι για το σπινάρη
Τι μεγάλος γλωσσολόγος… άντε τώρα να καταλάβεις, είναι για τον σπινάρη, ή για το σπινάρη. Είναι ποιητής σας λέμε…
(Γιατί; «Το σπασμένο κατάρτι του φεγγαριού» το καταλαβαίνατε;)