Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που ένα κόμμα κινδυνεύει όχι επειδή χάνει από ισχυρότερους αντιπάλους, αλλά επειδή χάνει τον εαυτό του.
Η μεταπολιτευτική ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα. Τα κόμματα του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς κέρδιζαν όταν κατάφερναν να εκφράσουν μια μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, να ενώσουν διαφορετικά ακροατήρια και να πείσουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν. Άρχιζαν να φθίνουν όταν εγκατέλειπαν αυτή την αποστολή και αναζητούσαν ρόλους που δεν ταίριαζαν στη φυσιογνωμία τους.
Κάπως έτσι μοιάζει να βρίσκεται σήμερα το ΠΑΣΟΚ μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα. Στην προσπάθειά του να αντιπολιτευθεί έντονα τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη και, τώρα, να ανακόψει την άνοδο του Αλέξη Τσίπρα και να διατηρήσει επαφή με τον χώρο της Κεντροαριστεράς, μετακινήθηκε σε μια πιο αριστερή και συχνά πιο καταγγελτική ρητορική. Όμως η στροφή αυτή δεν φαίνεται να αποδίδει. Όχι γιατί δεν υπάρχει ακροατήριο σε αυτόν τον χώρο, αλλά γιατί εκεί υπάρχει ήδη ένας πιο αναγνωρίσιμος, πιο “λαϊκιστής” και πολιτικά ισχυρότερος εκφραστής.
Ταυτόχρονα, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να αποξενώσει ένα άλλο, εξίσου σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων του. Εκείνους που δεν το είδαν ποτέ ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως κόμμα ευθύνης, κυβερνησιμότητας και εθνικής προοπτικής. Τους ψηφοφόρους που αναζητούν σταθερότητα, ρεαλισμό και λύσεις – όχι διαρκή καταγγελία.
Η πολιτική δυσκολία για τη Χαριλάου Τρικούπη είναι ότι βρίσκεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τη μία οι κεντροαριστεροί ψηφοφόροι που κοιτούν με ενδιαφέρον τον νέο φορέα του Τσίπρα. Από την άλλη οι κεντρώοι και μετριοπαθείς πολίτες που αισθάνονται πιο κοντά στη λογική της σταθερότητας και της ρεαλιστικής διακυβέρνησης.
Αν το δίπολο που δειχνει να διαμορφώνουν οι προεκλογικές τακτικές ΝΔ και ΕΛΑΣ είναι τελικά «Μητσοτάκης ή Τσίπρας», τότε το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη δοκιμασία. Γιατί σε περιόδους έντονης πόλωσης οι ενδιάμεσοι χώροι συμπιέζονται. Και επιβιώνουν μόνο όταν προσφέρουν μια καθαρή, διακριτή και πειστική πρόταση εξουσίας – στις σημερινές συνθήκες: με ρεαλιστικό στόχο τη συμμετοχή στην εξουσία.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα κινηθεί λίγο πιο αριστερά ή λίγο πιο κεντρώα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να ξαναπείσει ότι αποτελεί δύναμη διακυβέρνησης. Γιατί αυτό ήταν διαχρονικά το συγκριτικό του πλεονέκτημα. Και αυτό είναι που σήμερα φαίνεται να αμφισβητείται περισσότερο από ποτέ. U
Θοδωρής Καλούδης
