Ο Αγγελος Λιάκος είδε στις ειδήσεις στο κινητό του, ξημερώματα ακόμη, ότι καιγόταν το εργοστάσιο της «Βιολάντα». «Τηλεφώνησα στη μητέρα μου και ήταν κλειστό. Πίστεψα ότι είχε ρεπό, αλλά μετά σκέφτηκα αμέσως ότι δούλευε την Κυριακή. Αρχισαν να βγαίνουν δημοσιεύματα για τραυματίες και αγνοουμένους. Κάλεσα το νοσοκομείο, δεν υπήρχε τραυματίας με το όνομά της. Οπότε γνώριζα από τις 6 ότι δεν ζούσε. Ηταν μέσα και δεν βγήκε ποτέ». Η Σταυρούλα Μπουκοβάλα, 47 ετών, ήταν μία από τις πέντε εργάτριες που σκοτώθηκαν από την έκρηξη στο εργοστάσιο μπισκότων στα Τρίκαλα, στα τέλη του περασμένου Ιανουαρίου.

Νυχτερινή βάρδια
Το μικρό περιποιημένο σπίτι της οικογένειας βρίσκεται στο Προάστιο, ένα τυπικό χωριό της ελληνικής επαρχίας, ανάμεσα στην Καρδίτσα και στα Τρίκαλα, περίπου δέκα λεπτά από το εργοστάσιο. «Τα πρώτα χρόνια την πήγαινε στη δουλειά ο πατέρας μου και αργότερα μοιραζόταν το ίδιο αυτοκίνητο με άλλες γυναίκες από το χωριό. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, αφού είχε βγάλει δίπλωμα, πήγαινε μόνη της», λέει ο Αγγελος. Είναι 23 ετών, το μεγαλύτερο από τα τρία παιδιά της οικογένειας, και θυμάται τη μητέρα του πάντα να δουλεύει. Στη «Βιολάντα» είχε πιάσει δουλειά το 2014 και τα τελευταία χρόνια εργαζόταν στη νυχτερινή βάρδια, από τις 23.30 έως τις 07.00, για να κρατάει το σπίτι, και επίσης γιατί η νυχτερινή βάρδια ήταν κατά μία ώρα μικρότερη. «Δεν αγαπούσε τη δουλειά της. Μου έλεγε συχνά ότι εργάζονταν λίγα άτομα στη βάρδια, ότι οι συνθήκες ήταν εντατικές και διαμαρτύρονταν», λέει ο Αγγελος. «Ενα βράδυ που το ανέφεραν στον προϊστάμενο, τις φώναξαν στο γραφείο και τους είπαν να φύγουν νωρίτερα».
Η μητέρα του είχε μιλήσει για την έντονη δυσάρεστη οσμή στο εργοστάσιο τουλάχιστον δύο μήνες πριν από την έκρηξη. «Μου ανέφερε ότι δεν μπορούσε να πάει στην τουαλέτα από τον Νοέμβριο, επειδή μύριζε κάτι πολύ έντονα. Αναγκάστηκαν να φορούν μάσκες. Μάλιστα, αστειευόμουν και της έλεγα ότι η COVID είχε περάσει κι εσείς φοράτε μάσκες;», λέει ο Αγγελος. «Με τις υπόλοιπες γυναίκες που σκοτώθηκαν ήταν φίλες. Γνώριζα και τη μητέρα της Ελένης Κατσαρού, η οποία εργαζόταν και αυτή στη “Βιολάντα” και έχασε την κόρη της στην έκρηξη», αναφέρει. «Η μητέρα μου ήταν καλός άνθρωπος. Γελούσε, μας μιλούσε συνέχεια, είχαμε πολύ καλή σχέση. Την ένοιαζε μόνο να πηγαίνει στη δουλειά για να σπουδάσουμε εμείς».
Η οσμή
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν προκύψει νεότερα δεδομένα. Τη Δευτέρα ο γιος της Σταυρούλας Μπουκοβάλα και άλλοι συγγενείς θυμάτων κατέθεσαν στην ανακρίτρια που χειρίζεται την υπόθεση, η οποία φαίνεται να ξεκινάει νέο γύρο καταθέσεων. Είπαν ότι οι άνθρωποί τους που χάθηκαν είχαν διαμαρτυρηθεί για την οσμή από τη διαρροή αερίου πριν από την έκρηξη. Επίσης, τουλάχιστον τέσσερις εργαζόμενοι είχαν καταθέσει τις πρώτες μέρες στην Πυροσβεστική για την οσμή, περιγράφοντας ότι την είχαν αναφέρει στη διοίκηση της επιχείρησης, η οποία δεν θορυβήθηκε. Στις αρχές Σεπτεμβρίου ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα» Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης αποφυλακίστηκε με όρους. Λίγες ημέρες αργότερα, πρώην εργαζόμενη έδωσε κατάθεση στην ανακρίτρια –δεν είχε εξεταστεί νωρίτερα– περιγράφοντας ότι απολύθηκε σε κλίμα εκφοβισμού. «Το έκαναν για να μην αντιδράμε σε αυτά που γίνονται, για να προσέχουμε τι λέμε, γιατί όταν φωνάζαμε πριν από το συμβάν της έκρηξης και λέγαμε ότι ανησυχούσαμε, δεν μας έδινε κανείς σημασία», είπε.
Η εισαγγελέας Εφετών Λάρισας απέρριψε το αίτημα συγγενών θυμάτων να ασκηθεί έφεση κατά της άρσης της προσωρινής κράτησης του ιδιοκτήτη. Δικηγόροι συγγενών έχουν ζητήσει αναβάθμιση της κατηγορίας – από ανθρωποκτονία από αμέλεια σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο. «Εχω ρητή εντολή από τις οικογένειες των θυμάτων να εξαντληθεί κάθε νόμιμο μέσο για να αποδοθούν οι ευθύνες όπου κι αν αυτές αναλογούν. Και φυσικά, η έρευνα δεν περιορίζεται μόνο στους ιδιώτες, αλλά ήδη διερευνάται και ο ρόλος των αρμόδιων δημοσίων υπηρεσιών ως προς τους ελέγχους, τις παραλείψεις και την τήρηση των νόμιμων υποχρεώσεών τους», είπε στην «Κ» ο δικηγόρος Δημοσθένης Πανταζόπουλος, που εκπροσωπεί συγγενείς θυμάτων. Οι συγγενείς υποστηρίζουν ότι η Περιφέρεια ζητούσε σε προγενέστερο χρόνο έγγραφα από την εταιρεία για τη λειτουργία της εγκατάστασης των σωληνώσεων προπανίου, όμως χωρίς ανταπόκριση.
Στον τόπο της έκρηξης
Το εργοστάσιο της «Βιολάντα» είναι δέκα λεπτά έξω από τα Τρίκαλα. Τα συντρίμμια της πτέρυγας που ισοπεδώθηκε από την έκρηξη έχουν απομακρυνθεί και μόνο από ψηλά φαίνεται το περίγραμμα στο έδαφος, που μαρτυρεί ότι εδώ υπήρχε κάποτε κτίριο. Μέρος της παραγωγής έχει μεταφερθεί σε ένα αντικρινό κτίριο και στον αέρα υπάρχει η μυρωδιά από τους φούρνους των μπισκότων. Στα Τρίκαλα, από τις πρώτες κουβέντες, φαίνεται ότι η υπόθεση έχει σημαδέψει την πόλη. Στην είσοδο του Εργατικού Κέντρου είναι κρεμασμένο ένα πανό για τα Τέμπη και τη «Βιολάντα». Ο πρόεδρος, Δημήτρης Αρμάγος, καθισμένος μπροστά σε ένα αντίγραφο του εμβληματικού πίνακα «Η τέταρτη τάξη» του Τζουζέπε Πελίτσα ντα Βολπέντο με την απεργία των εργατών, λέει ότι υπήρξαν προειδοποιήσεις για τις συνθήκες στις βιομηχανίες της περιοχής. «Μετά την έκρηξη, εργαζόμενοι απολύθηκαν ή τέθηκαν σε δυσμένεια», αναφέρει.
Η «Βιολάντα» ξεκίνησε από ένα μικρό φούρνο του πεθερού του σημερινού ιδιοκτήτη και εξελίχθηκε σε επιτυχημένη βιομηχανία τροφίμων, με πωλήσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. «Πριν από την έκρηξη απασχολούσε, σε όλες τις μονάδες, περί τα 350 άτομα. Μαζί με τους προμηθευτές, τους συνεργάτες και τις οικογένειές τους, η λειτουργία της εταιρείας επηρεάζει οικονομικά έναν κύκλο 2.000 ανθρώπων. Ο αριθμός είναι πολύ μεγάλος για μια πόλη σαν τα Τρίκαλα. Ολοι ήθελαν να εργαστούν στη “Βιολάντα”», είπε στην «Κ» παράγων της περιοχής, που ζήτησε να μιλήσει ανωνύμως. «Τον πρώτο καιρό υπήρχε οργή στην πόλη. Ο καθένας είχε ένα φίλο ή γνωστό στο εργοστάσιο», είπε η ίδια πηγή. «Με τον καιρό, όμως, οι απλοί άνθρωποι μιλούν λιγότερο ανοιχτά, διότι εδώ όλοι γνωριζόμαστε μεταξύ μας».

Τα τρία εργοστάσια της εταιρείας σε Τρίκαλα και Λάρισα παρέμειναν κλειστά για μεγάλο διάστημα μετά την έκρηξη. Οταν ο Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης συνελήφθη, μερίδα εργαζομένων συγκεντρώθηκε έξω από τα δικαστήρια για να τον υποστηρίξει. «Με μεγάλο αγώνα των εργαζομένων και της οικογένειας Τζιωρτζιώτη έγιναν ελάχιστες αναγκαίες απολύσεις, ενώ λειτουργούσε μετά την καταστροφή μία γραμμή παραγωγής από τις δέκα», είπε στην «Κ» ο συνήγορος υπεράσπισης του ιδιοκτήτη της «Βιολάντα», Μιχάλης Δημητρακόπουλος. «Από τους 300 εργαζομένους υπάρχει ένας μικρός αριθμός που ομιλεί περί οσμών αερίου, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία είτε το αρνείται είτε μιλάει για δυσοσμία που πίστευαν ότι προήρχετο από τις αποχετεύσεις. Ο έλεγχος διαρροής προπανίου που έγινε από τον κύριο Δανίκα, εξειδικευμένο επιστήμονα, μικρό χρονικό διάστημα πριν από την έκρηξη, δεν έδειξε διαρροή. Μετρήσεις του ιδίου διαπίστωσαν διαρροή μετά την έκρηξη», σημείωσε ο ίδιος. «Η ίδια μικρή μειοψηφία ομιλεί περί δήθεν κλίματος εκφοβισμού στο εργοστάσιο. Ουδέν ανακριβέστερον. Η βιομηχανία “Βιολάντα”, με τη βοήθεια των εργαζομένων και της διοίκησης, θα παραμείνει ζωντανή, υγιής και πρωτοπόρος. Οσοι επιβουλεύονται την επιβίωση της “Βιολάντα” θα απογοητευθούν», πρόσθεσε.
Ο Τζιωρτζιώτης, σε ανθρώπους που μίλησαν μαζί του όσο βρισκόταν στη φυλακή, είπε ότι για τη λειτουργία και τη συντήρηση των εγκαταστάσεων λάμβανε βεβαιώσεις από εξειδικευμένους μηχανικούς και τεχνίτες, σημειώνοντας ότι στον ίδιο χώρο βρίσκονταν καθημερινά ο ίδιος και τα παιδιά του. Το τελευταίο διάστημα φέρεται να έχει απορρίψει προτάσεις για εξαγορά του εργοστασίου από μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων. Μαζί του κατηγορούνται ο τεχνικός ασφαλείας και ο τεχνικός βάρδιας της μοιραίας νύχτας.
Το πόρισμα της Πυροσβεστικής που οδήγησε στην έκδοση των ενταλμάτων σύλληψης είναι αποκαλυπτικό. Ειδικότερα, εντοπίστηκε χρόνια εκτεταμένη διαρροή προπανίου, λόγω διαβρώσεων στον υπόγειο χαλύβδινο σωλήνα που συνέδεε τις εξωτερικές δεξαμενές προπανίου με το εργοστάσιο. Η διαρροή προπανίου επεκτάθηκε σε απόσταση περίπου 25 μέτρων και συγκρατήθηκε σε υπόγειο χώρο, όπου, λόγω σπινθηρισμού, πιθανόν από αυτόματη αντλία νερού, προκλήθηκε έκρηξη. Η ηλεκτροβάνα που διακόπτει την παροχή αερίου όταν ανιχνεύσει διαρροή δεν λειτουργούσε, γιατί δεν ήταν συνδεδεμένη. Τέλος, οι δεξαμενές προπανίου απ’ όπου ξεκίνησε η διαρροή δεν ήταν δηλωμένες στο επικαιροποιημένο σχέδιο πυρασφάλειας που κατατέθηκε στην Πυροσβεστική το φθινόπωρο του 2025.




