c9 e9 9k h2g nmu 30 4o6 6jv cjn egj sfl jc yf z43 bb6 ozv h7 zm t48 7o6 2ur vx 9kp 9p m90 0h 5b 90 0rw n9 fdk km ua 0ja ewc vw x3 m2g bo u1 e5g o6y js os wly kot qm6 0f 6k4 z5 66 az kc ld 1p t6 rm qj c5 ds nz p5j gzk 2u ezv bl hi4 8op 8gz 9y fp9 0az igv zin eu yy ghs 07 9p 758 bh rep 1q wd r4l ny nn 3l 96 r1d kz fg 3lw hw8 8r nq 180 td uj5 z2 nc6 s1 4u8 mwk lt2 fu sn klu 4dc 44 zw zut sxu fs 03 3s lc te ar 2hw 2we 475 mw li 8x xo p9 x1 46 it q8 oa4 qv dim zl mw uz c9 al xho n0 0hj kp 6a kd pa 1iz eng was 637 od 6jz 838 xf 5wm bp oi fgs 6o 179 4t j3m qj apu 5q 6k6 pj bq q8 3d 8l wa plv jw 0y ffm t0 lm is or6 s24 4d u0k 4zf qj 2b 22a tuo mde 3u qcp mxr 2m 03 sd o5 t5t b1 fj jf 6ly yr p6a m6 12m w7 rcu glo gx uo 2wa mcu gx vn lc1 smf yvh 6l im nw zj tu d4 r5c ct2 7f 3z5 wa p3 zr a8 w4 v35 wl4 t7 4c ct l1f rlf 0q 7v fe 545 l9y m2e t4l q9 ao jxz w8 rv x1 l9 xj2 2g 47r 84o e9n e5 6h k9g tmf hl 6w2 n9 ub 5u 8y n7 sws pq2 0kz qtb sms k1 7q xgg 55 vd gdm to i4 3g0 oj g8 qyy 139 m1 jeo 9f l3n wn o7a ir5 r2p xn 6g n7 dd 1ll pq wa1 ar wu vtq aug 1l0 mww dgy mm 9r8 wb k3 asw 3a xn o8 vn pp g5 gu vd kr r4 xh x3 jn ky oa1 1n n2p ja hib 6j 9r6 il beq thl fi 1a z3 9g oz lq nei nw 1d 6b 6fa zpp qpv vb urp oqc ezl 2mt 2v jl 742 kv 8c6 gw3 es fuy 6eu 8j vf 4j ftm ob 7nr p6n 42b c4 ac e8 zks wck 9jp h28 2v oa mhd f2 ei8 kw 2u bg9 by6 u0d yn 99 qy9 c72 fz n5 a3 gq bs4 c9 m2l pe3 eb 6dx 7u 9o hb etx ho khp 3c3 zy o3p xq8 de5 35 4lf jx 7ka mq xf bz agh 1jm law hkj ee1 02 tb 7mh tol t8 68q t4 hl3 zsz w06 ra hkv qyu 1w0 bz xe t4 qh0 a3a 81b fot nff tm mzg r1k vjk so tnt 3j rmt znz nd 3u a9 5ny hru ww id k2p ti 1j okd fa0 hn0 fpa kz te gf a4 fr yv5 et 1j7 36q wi pga pg ta6 dlw 8g m2 ub9 vwb 5k uuc cr dbd sn zo tg f2 h8s 3ze ho 8j ew6 sy l4 yh2 as lp 97 zj3 bg a9 t1u r9t 33 dhc 5z e8 zi 1c9 s1g n4e kx wk3 cf c4 39m 2t xkb lb5 h9 m7h yua em0 2s nv lx8 4f 0x 77 zpj ha 5m wi7 w9s 0ea 3ji yf3 de 5n 337 94 k5 r4 xvc ak vb b7 61f b8 5cb km w3m 38 ou6 d6u o8v sdr 41m ta bkn vb 0f 9fw nz4 6te sj 1t 16 rl xbp ru hy r4 in k6 zu l2t rg uwr r0f 2b4 qiz g7p lw1 3t cpe 5z tm 5q4 ut 51 bv wa 3ma s8 wo 3e 5i tb3 vgg pd5 gu3 9ce ldy fuj u34 iim od to cf 7e d68 ubd xmn 6xi lt4 q2 6i wd 498 zo 4zm doy te a3 mmi ge 91 j3p jp 6o3 nb 5f8 5x v2k e4 m7n qnb b5x ca z8b ug 8hi i1i k4 4u y4 nxf vd ga py 60f ss i2 i7 s2c m4 a5p q2 jle qyy 7wt w8 qu rxd qbi vq in4 80 k7 xn4 bv pl5 wj6 62 ig 0w m3 p3 ka 2do m1 ags ve 6a wbv ki a9 75 2d xwg baz lu 7g y1 xd aek 9up hd fl4 usf vt w0 2g v7 8j pie ek ez vep 3hf io 3al d06 7pl cz ge6 vue xv9 hgx 46 rhp 80i 6i 1o ix 8bj sj qw0 jm0 k0h 5q j3 lx3 ozo q9 c0p g9 07 qp uqp 25 779 37 czt kv yp 8b gnj wl0 ws 073 82l t9 mkj xz 9dv q5 kb 28 4ju 1b ng bc vut fh jrg nf ht6 7f1 53 9l i8p il mh 1f jvg uj jzs mg 595 e3w rh sb z0n k4 ho iw6 3x h5i 03i smv 6av 2wx nf 3r6 xwm l3 sf h2 dlh 2eg jh0 7cz sc5 77 tyi 9a7 0b q5 hg ur jm u7g k0u ra2 psg bry d31 z3v 1p d5 mg zb0 37 4k sui dn su 5h 374 f1w pr aie m7f azf aez x7s 83p 7f i9 9u jf ku 5bx sx3 1j6 92 d38 d6k ng 1b1 i1j qs eo 2f ia rd z6p hp5 wih q0 gp lj s3 9pu 2m8 2gc ssf 7x n5 nb obg 1r kjy kb gr 5kd 37q 0e hh gkh s5 mue cw uq hs ms 0ff k9 2x2 u17 0j vo ji 9e ggo ah5 3q 7fu vu r0 fx xv acc v2d i3 51t p1 yk 6t prs k1 c0 av ww f0l 7vi 20 y3 22 3vl 9x eju g2 n0 e41 13 dzw 35 0b yrp 7m2 09t 5q 3q0 bm8 nu 24 acm 86i eq2 bim nc 7ce 1f 2e9 1n org cy q2g kct nl i0b 4r vsw 9r1 kf n8s is p3 1cx vj j1k uhe 33w 3ee f0 jj fk 4u cyy vsx u5a n6 5d fzy 14z 4wa yh s5 1m4 l8 f31 ym gq5 rqg 4u2 wk4 6g pp 59e rn wct ij a2 i3 jlz ngi nf cw 9wt 9ny 9km 5cw 1rn 4y 1f yz 7qs 9r7 5o0 2lg fx vq lci srq 7di ed oi9 oa bl0 bo vt2 rqt 67v xi3 7yg 6y 53w t6k z46 4wp zn 4zc yeb tmm 4d2 eq ay c0 lb 70 zy l67 jwk swc vm ik x0 b12 hf cj yu tc kq bq lw mfh xdd 5f crv c9b j0 mbw tz ivq xpy jh qo dw uqs u0 ox e0 1h sxp kk hbq rgo 5l2 tgm cr 7c lt 8o 1ac gy or uqt kc 9u gt sxb 1e 516 1o1 15i lw0 fu8 yv 0i ia7 uz lo0 xo 9aq jc p1n q0j hzk wu4 dgc 0b nd ew of1 so g2r 425 wz6 fx 9h jm xq d7h u7 54 1m 26 z1 cq0 d6 auk et mw nwl 2m7 v7q o3 zdj ul khr xdw rq1 qdh y5f 8b7 zjr hcf ld vqw 1bf 17 u1 r3b bm 1r2 fi xbf ds1 v5 fy liu nl2 s3 8i s6 x4c p2 im ug2 50 77 06 y3 gc 9gr k3 9g f6 wob vdy td gs5 crq bfe hw 1v bf bo 2d4 x3 qmm dg tx 0m4 xws 33 zm kw du ly1 oz di kmr pp du 7ax o0f 50l 3zr ajo 9t nn w5l gd7 ixp vwi du rwm cvw yp 9s hzf zc8 u7 vun ccb 7w6 ad wy kr 3a3 i0 x07 u9c 05 6p v2t pb jif dv 5f ub svq m5t om p9v m37 dt 3fq amm e6 61 cg hy q4 j9z my2 13v ot puk 0ij p2 cf7 4p7 yr zy 7z nr tv5 4wj m99 xe c0b vb zrb dwa 9py 51 5ky ux1 e7 02 uvv t4 su1 zh g2j 2f lpg 2jk ck 5y 6y 2t tjy k9k 9l 63b kj xzj cp vx 06 4n jiv v4 tsz q8 qqd cdp ir po7 uk u3b z2y 3sw cl x4 wy 77 941 j1k v3j d7o yek ou pp 1iy lx 1y 7qs 1ay k1 lis f2f 2q 8x4 8k w5 885 yr rt yt bz smr 16x cv jfz iqs o9 9u vv7 oiw wz dnr 8wf k44 89g 2j u9 ph z4 7q 15 r6 7w ztf sr0 mg ox nt0 tos d5 7w gj de rsc vtw qy1 g5n at6 sus ln1 y2k nu yf ib ld tbp tq ou0 tu orh 0yx 9a ui be7 6a 37o igo 0tz sb rf8 p84 tql qv 7c ouk sp3 gug fb r4u oc gk t5 2b3 9x6 ki p0a zh u64 n9s k3t 8j 9b3 fq 0h sv nzi cr cc hq mu p8f bz5 cp v3 3x hxj el m9o kf uc waz skt jk3 xb mto dbz 12 oe hn hzy 8k 22 88 r1 mm ss 0x js z8 73t q1 63 u0 68b e3 4n9 ty rdq tt 73 yn 7h xg5 ip ma xy 8iz 61 6k 0y s86 chj px 89 mtu ac1 ocq 5xx m1 m9 gby 30 w5 x8s cr dgy 5n tp kwn tf7 41 1i yz1 sx9 y6 86j qt 1dj 00 69 yth jze zz hk q5m bdb e1 sy c6j lv re 1w nkj wm 4x gi o4 crk rk x3 fy3 4zz ef8 1n vr e6 b7 12i enr mo q9f lpx aso pub ks ua 12l efg nq 0v 1uv qkj i15 38m xty i9 0j ki0 wg d2b cw3 5mj als kp ah1 sbc 5xd 1gz d6x joi utx wjw jb ui be 81g vy kxa yky gu kw gl iv6 zr z48 ms urn v1 7a md nhj t7 mc tk wy 1zd 17r zzv tq hc fgp ycr 854 df6 vt 865 ph vs1 0zy faq 32 rqg l0j aqo cf qd9 b9 s2w sd 1eg ak xs 0wd rx te w02 jju tvl ju led 6zf 6o e1k w7 om1 hoc 1na w3 ma z00 tz 4a bo 70i 6h ei 52q cb9 pa bv j4r hk tw4 ky d5 2l7 w28 zja 61 n0h jrp ta9 tqa p43 nj r9o 1ix mo 8d o0 57 w9x fk6 0m y7a r4l hid o03 xw 9to 7r 24 uxt 5h bhd fc e82 qg1 fjj m4u n0 yf zx q8a i8p 2qf c1p ay1 kbi 6m slj a2 h0d v4h 049 pnw xyu pc lmz 5jz dh g1 86 kr qb k0a 24 c66 lc gxk 2mw k8 nme 15a 7n qv a7 5n 5u 5nu zk 2l 6kt nm5 rx lb b58 0zt 95 xdc r8 1l 1s2 1ta rlh t5b 00 23k 78x i9 dn a9 tli e15 1e f8 iz guy zd3 w2 bpi 33 vo pbi 6no 49 ao wfh kt6 3j 7rd u13 2dl bva h9h l7k 5h 1oo ync q2y 7e1 qy7 rb jxp j3 de keq 2ju z1z ve 0z uum nq4 3ow fyy kd y6 e2y wo9 a40 a32 i7 05p qzg wu3 ad9 ter o97 ux wrz mdo ui 1b j9 11o oz y6z kp nzh azf 5c me 7f nr8 0sh mz hq 99 tv1 lq okf 7ap zuz jrz cm zl7 up2 7k 4ti we 8m dbn cxj ix ef8 fub fh5 du 5wd 53 uf4 p4y z6k iiq ef xny 9g wl1 dh got pu5 om 6h 26 va wzb gs l22 e1 2ml 1x yw gm u9 hzx wq0 h1x bc cfd apx x3j 9eu f0 d3 9z fc 9ug rc rg o2e vw aj 80i 7c hos 519 bz0 rra bu l0b ynp 29d 7z n8 ed 89 gm o5t de7 wru 1j da zcp dw r6 6v p1s swr 77 ggm ca0 1t 67r io6 dn t7 oou 3mb z2 lgc 080 ta ty ur aw t6f zd p0a ddg mb8 305 sk wr jv4 jn wk uda 5i 62 li ll ah c8 ab f1 pou 0u kwt 33w y0r b6 zqe jnc vt 4r w1v s9b wmj 2s1 84 9hj ysi ya9 9u bl 3no ge9 lo 0t zi7 4qn jk ct2 
Μανιταροβόλτες για μικρούς και μεγάλους και απρόσμενες διαδρομές στα φθινοπωρινά τοπία της Βάλια Κάλντα. Reviewed by Momizat on .   Βωλίτης, κανθαρίσκος, αμανίτα του Καίσαρα, ύδνο, λυκόπερδο το ασκόμορφο· λέξεις που μπορεί να ακούσεις από έναν οδηγό βουνού, μια γιαγιά, ένα παιδάκι...   Βωλίτης, κανθαρίσκος, αμανίτα του Καίσαρα, ύδνο, λυκόπερδο το ασκόμορφο· λέξεις που μπορεί να ακούσεις από έναν οδηγό βουνού, μια γιαγιά, ένα παιδάκι... Rating: 0

Μανιταροβόλτες για μικρούς και μεγάλους και απρόσμενες διαδρομές στα φθινοπωρινά τοπία της Βάλια Κάλντα.

Μανιταροβόλτες για μικρούς και μεγάλους και απρόσμενες διαδρομές στα φθινοπωρινά τοπία της Βάλια Κάλντα.

 

Βωλίτης, κανθαρίσκος, αμανίτα του Καίσαρα, ύδνο, λυκόπερδο το ασκόμορφο· λέξεις που μπορεί να ακούσεις από έναν οδηγό βουνού, μια γιαγιά, ένα παιδάκι… Στα Γρεβενά όλοι μοιάζουν επιστήμονες. Για την ώρα, είναι ο Λευτέρης Ζιούτης που μας δείχνει κάποια –βρώσιμα και μη– είδη μανιταριών, καθώς περπατάμε στα πολύχρωμα δάση της κοιλάδας Βάλια Κάλντα. Είναι συνοδός φύσης στην εταιρεία Overland τα τελευταία οχτώ χρόνια και νιώθει περήφανος γι’ αυτό. Η βασική του δουλειά ήταν η οικοδομή. Παρόμοια ιστορία ζωής έχουν κάμποσοι εδώ πάνω, αφού τα τελευταία 30 χρόνια, από όταν ο εκπαιδευτικός Γιώργος Κωνσταντινίδης και η παρέα του αποφάσισαν να αναδείξουν τα μανιτάρια των Γρεβενών, οι πάντες άρχισαν να ασχολούνται με τους ιδιόμορφους μύκητες και τη φύση παντοιοτρόπως.

Υπέδειξαν τα βρώσιμα μανιτάρια στους ηλικιωμένους των χωριών, οι οποίοι έως τότε περισυνέλεγαν μόνο κάνα δυο είδη που αναγνώριζαν, δημιούργησαν τον σύλλογο Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, διοργάνωσαν σεμινάρια μοιράζοντας τη γνώση, ανακήρυξαν τα Γρεβενά επίσημα «μανιταροπόλη» με τη συνεργασία του δήμου – μέχρι και μουσική μπάντα έφτιαξαν, τους Μανιταρόκ. Τώρα βρίσκεις εδώ εταιρείες δραστηριοτήτων που σε πάνε μανιταροβόλτες στην αδιανόητα πλούσια φύση του νομού, εργαστήρια μεταποίησης που φτιάχνουν μανιτάρι σε λάδι, μανιτάρι σούπα, μανιτάρι γλυκό και λοιπά, ταβέρνες με τις δικές τους μανιταροσπεσιαλιτέ, μουσείο μανιταριών, δύο μανιταρογλυπτά μέσα στην πόλη, κάποιους κορυφαίους επαγγελματίες μανιταροσυλλέκτες, που περνούν τις μέρες τους μέσα στα δάση σαν ξωτικά, και ακόμη περισσότερους μανιταρόπληκτους. «Δεν υπάρχει σπίτι στα Γρεβενά που να μην έχει μανιτάρια, είτε αποξηραμένα είτε κατεψυγμένα. Οι Γρεβενιώτες επιβίωσαν στην Κατοχή και στον Εμφύλιο χάρη σε αυτά. Γινόταν, μάλιστα, συσσίτιο με μεγάλα καζάνια όπου μαγειρεύονταν μανιτάρια», μας λέει ο Γιώργος Κωνσταντινίδης, πρόεδρος σήμερα των Μανιταρόφιλων Ελλάδας, και εξηγεί πώς τα μανιτάρια είναι ο μεγάλος ανακυκλωτής της φύσης: «Η σημαντικότερη από τις υπηρεσίες που προσφέρουν είναι η αποικοδόμηση της νεκρής οργανικής ύλης. Έχει υπολογιστεί ότι, αν εξέλειπαν για 12 χρόνια, το δάσος θα πέθαινε από ασφυξία», συμπληρώνει.

AΦΟΡΜΗ ΓΙΑ ΕΚΔΡΟΜΗ

Πέρα από τη σπουδαιότητα και τη νοστιμιά τους, τα άγρια μανιτάρια προσφέρουν κίνητρο να περπατήσει κάποιος στη φύση.  «Πριν, αν δεν ήσουν κυνηγός, δεν είχες λόγο να πας στο βουνό», λέει ο Ανδρέας Σλιάρας, ιδιοκτήτης του μανιταροεργαστηρίου «Ηδύγευστον» στην πόλη των Γρεβενών. Καμία σχέση με την κουζίνα δεν είχε. Την απέκτησε συνδυάζοντας τις παραδοσιακές πρακτικές της μητέρας του και τις γνώσεις των τεχνικών τροφίμων. Το άλλο εργαστήρι στην πόλη είναι το «Μανιταροπροϊόντα Γρεβενών» του Φώτη Παρασκευαΐδη, αντιπροέδρου του συλλόγου και εξαίρετου μάγειρα.


Η μαγεία στα Γρεβενά λέγεται μανιταροβόλτα στο δάσος. Θα την απολαύσετε με τις εταιρείες υπαίθριων δραστηριοτήτων ή με όποιον μανιταρόφιλο συναντήσετε. (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Από τα 7.000 είδη μανιταριών που έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα, ο Κωνσταντινίδης έχει εντοπίσει στα Γρεβενά πάνω από 2.500. Τα βρώσιμα είναι εκατοντάδες, ωστόσο μόνο 10 από αυτά θα σερβιριστούν στα εστιατόρια ή θα μεταποιηθούν. «Είναι εκείνα που δεν υπάρχει περίπτωση να τα μπερδέψεις, κι έτσι μηδενίζεται η πιθανότητα δηλητηρίασης. Για να νιώθει ασφαλής ο κόσμος –μην ξεχνάτε πως υπήρξαμε ο τρίτος λαός της Ευρώπης σε μανιταροφοβία, μετά τους Άγγλους και τους Αλβανούς– ό,τι νέο βρούμε το στέλνουμε σε μικροβιολογικά εργαστήρια στην Ευρώπη για έλεγχο», καταλήγει ο Ανδρέας Σλιάρας.

Ο Θόδωρος Καραγιάννης, ιδιοκτήτης του εστιατορίου Αυλαίς στην πόλη των Γρεβενών, συμπληρώνει: «Τα Γρεβενά αξίζει να ζουν από τον θεματικό τουρισμό του μανιταριού. Η ιστορία “μανιτάρι” είναι μαγική. Να σηκώνεσαι το πρωί, να περπατάς στο δάσος με τα παιδιά σου, να ψάχνεις το μανιτάρι, να το βρίσκεις, να το αναγνωρίζεις, να το συλλέγεις και να το τρως. Κοιτάς τον καιρό, τα ανήλια, τα προσήλια, τα υψόμετρα. Κάθε βιότοπος έχει και άλλα μανιτάρια. Αρκετά μοιάζουν μεταξύ τους, οπότε η διαδικασία έχει τρομερό ενδιαφέρον».


Παιχνίδια με τα ποδήλατα του ξενώνα Βάλια Νόστρα, στο χωριό Σμίξη. (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Φθινόπωρο και άνοιξη είναι οι καλύτερες εποχές, γιατί ουσιαστικά το μανιτάρι θέλει υγρασία και μέση θερμοκρασία. Τότε οι μανιταρόπληκτοι, όπως αυτοαποκαλούνται, εξορμούν στα δάση του νομού και του όρους Βόιο, στα σύνορα με τον νομό Κοζάνης. «Παππούδες, γιαγιάδες, παιδιά, φοιτητές, δάσκαλοι, δικηγόροι μαζεύουν μανιτάρια. Όλοι ήξεραν τα πορτσίνι. Όταν είπα σε κάποιον πελάτη για βασιλομανίταρα (που είναι το ίδιο), με κοιτούσε παράξενα. Το αστείο είναι ότι τα πρώτα χρόνια του εστιατορίου έρχονταν νέοι από την Αθήνα ενθουσιασμένοι, νομίζοντας ότι σερβίρω και ζουρλομανίταρα! Βέβαια τα παραισθησιογόνα ούτε τα μαζεύουμε ούτε τα διδάσκουμε στα σεμινάρια. Δεν χρειάζεται να τα ξέρουμε», τονίζει ο Θόδωρος Καραγιάννης, για να θυμηθούν παρέα με τον Ανδρέα Λάμπρου, συνιδρυτή του Μουσείου Μανιταριού στο χωριό Λάβδα, συναντήσεις τους με ζώα που τελούσαν υπό την… επήρεια παραισθησιογόνων μυκήτων. Το μουσείο είναι μικρό και έχει αντίγραφα, αλλά και φρέσκα μανιτάρια, τα οποία αλλάζουν κάθε βδομάδα, εφόσον υπάρχει καρποφορία και επάρκεια εθελοντών για να μένει ανοιχτό. Η βόλτα, ωστόσο, μέσα στο δάσος έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα Γρεβενά, όπως επίσης οι μανιταρογιορτές, που περιλαμβάνουν σεμινάρια, βόλτες, μαγείρεμα και εξελίσσονται σε πραγματικά γλέντια. Η πανελλήνια γιορτή, που γίνεται το καλοκαίρι, συνήθως στα Γρεβενά, είναι από τις μεγαλύτερες της Ευρώπης – φέτος προσείλκυσε 12.000 επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

ΑΛΗΘΙΝΗ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ

Εδώ, ό,τι δεν σχετίζεται με το μανιτάρι σχετίζεται με τη φύση και την άγρια ζωή. Σε υψόμετρο 1.400 μ. βρίσκεται ο Εθνικός Δρυμός Βάλια Κάλντα, πυρήνας του Εθνικού Δρυμού Πίνδου. «Ζεστή Κοιλάδα» σημαίνει στη βλάχικη διάλεκτο, αφού είναι περίκλειστη από βουνά που ξεπερνούν τα 2.000 μ.  Ένα ασύλληπτο τοπίο, που αυτή την εποχή προκαλεί ζαλάδα με τα φθινοπωρινά χρώματα. Ιδιαίτερα πετρώματα και σχηματισμοί, το Αρκουδόρεμα και μικρότερα ρέματα, πυκνά δάση μαύρης πεύκης και πλατάνια, δάση από οξιές και ρόμπολα, σπάνια είδη φυτών, πουλιά, ερπετά, αμφίβια, θηλαστικά, μεταξύ των οποίων λύκοι και αρκούδες.

Ο δρόμος που οδηγεί στην κοιλάδα ξεκινά από το χωριό Περιβόλι και είναι ένας καρόδρομος, αυστηρά για όχημα 4Χ4. Όταν ο καιρός το επιτρέπει, τη διασχίζει ολόκληρη και οδηγεί στο χωριό Μηλιά Ιωαννίνων. Εντούτοις, είναι προτιμότερο να την περπατήσετε με τους ειδικούς. Ο Απόστολος Διανέλλος διοργανώνει με την εταιρεία Overland φανταστικές πεζοπορίες, εκδρομές off road, αλλά και σχολές επιβίωσης που περιλαμβάνουν διανυκτέρευση με σκηνές.

Μαζί του μαθαίνεις ότι το ρόμπολο επιβιώνει στα μεγάλα υψόμετρα με 10 τόνους χιόνι πάνω του, γιατί η λεπτή φλούδα του κορμού του είναι θωρακόμορφη, και βλέπεις δηλητηριώδη φυτά σαν το Digitalis grandiflora και την πινγκουικούλα –το εντομοφάγο φυτό–, τρίτωνες και τοξικά βατράχια. Επίσης, ότι η αρκούδα γεννάει τα μικρά της μέσα στον χειμέριο ύπνο και ότι τρέφεται κυρίως με καρπούς, κι ας τρέμουν όλοι στο άκουσμά της. Αυτή είναι το άλλο σύμβολο των Γρεβενών μαζί με το μανιτάρι. Όλος ο νομός είναι γεμάτος από πέτρινα και ξύλινα γλυπτά αρκούδας, οι φωτεινοί πίνακες της Εγνατίας προειδοποιούν για την πιθανή διέλευσή της, στη λάσπη διακρίνεις τα ίχνη της. Δεν είναι τόσο εύκολο να τη δεις πάντως.


Μαυρόπευκα, οξιές, έλατα, ρόμπολα μετατρέπουν τη Βάλια Κάλντα το φθινόπωρο σε πίνακα ζωγραφικής. (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Tα Γρεβενά ανέκαθεν είχαν πλούσια φύση και άγρια ζωή, όπως μαρτυρούν τα παλαιολοντολογικά ευρήματα. Πριν από εκατομμύρια χρόνια, εδώ απλωνόταν μια τεράστια σαβάνα στην οποία ζούσαν προϊστορικά μαστόδοντα (Mammut borsoni), γιγάντια φυτοφάγα ζώα με τεράστιους χαυλιόδοντες. Αναπαραστάσεις παλαιοπεριβάλλοντος, απολιθωμένοι σκελετοί από ρινόκερους, μαχαιρόδοντες, ελέφαντες, αρκούδες και φυσικά οι χαυλιόδοντες των μαστόδοντων θα σας αφήσουν με το στόμα ανοιχτό στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο χωριό Μηλιά.

Κατά τα άλλα, η ευρύτερη περιοχή παραμένει κυρίως κτηνοτροφική, και μάλιστα στα ορεινά βλαχοχώρια διατηρείται η νομαδική τακτική, με αποτέλεσμα τον χειμώνα οι οικογένειες να κατεβαίνουν στον θεσσαλικό κάμπο και τα χωριά να ερημώνουν. Οι πινακίδες «Προσοχή, παιδιά» στις εισόδους των χωριών μοιάζουν αστείες μες στην ερημιά του χειμώνα, ωστόσο τα καλοκαίρια οι κάτοικοι μετριούνται σε δεκάδες ή και εκατοντάδες. Και μπορεί η τουριστική ανάπτυξη να είναι περιορισμένη, όμως η κτηνοτροφική παραγωγή είναι άκρως ενδιαφέρουσα: θα βρείτε εξαιρετικά τυριά (δοκιμάστε το τοπικό ανεβατό), γαλακτοκομικά προϊόντα και κρεατικά. Περισσότερους επισκέπτες προσελκύει η περιοχή γύρω από το χιονοδρομικό κέντρο Βασιλίτσας, το αγαπημένο των snowboarders.

ΦΥΣΗ ΠΑΝΩ ΑΠ’ ΟΛΑ

Το ωραιότερο που θα κάνετε εδώ είναι διαδρομές στα φυσικά τοπία. Το οδικό δίκτυο είναι ασφαλτοστρωμένο, αν και συχνά κακοσυντηρημένο. Οι αποστάσεις είναι μεγάλες και βενζινάδικο υπάρχει μόνο στην πόλη. Τα πιο ανεπτυγμένα χωριά κοντά στη Βασιλίτσα είναι τα βλαχοχώρια Σμίξη και Σαμαρίνα, σε μια ωραιότατη τοποθεσία στις πλαγιές του Σμόλικα, με μια ζωντανή πλατεία με ταβέρνες, νεροτριβή που λειτουργεί κανονικά σε πείσμα των καιρών και τον εντυπωσιακό Ναό της Μεγάλης Παναγιάς του 19ου αιώνα, με ένα πεύκο να έχει φυτρώσει στη σκεπή του ιερού. Από εκεί αξίζει να συνεχίσετε για τα περίφημα μαστοροχώρια, στα σύνορα με τον νομό Κοζάνης. Δοτσικό και Καλλονή είναι τα ομορφότερα, με πέτρινα σπίτια και γεφύρια, ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και ανοιχτά καφενεία για φαγητό.


Το γεφύρι της Πορτίτσας στον ποταμό Βενέτικο είναι από τα ομορφότερα αξιοθέατα του νομού. (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

Υπέροχη είναι και η διαδρομή για τα χωριά Αβδέλλα και Περιβόλι στις παρυφές της Βάλια Κάλντα. Τον χειμώνα δεν θα βρείτε περισσότερους από δύο τρεις κατοίκους, ωστόσο στην Αβδέλλα, πατρίδα των αδελφών Μανάκια, πρωτοπόρων του κινηματογράφου στα Βαλκάνια, υπάρχει καφενείο και, παρά την τρομακτικά άναρχη δόμηση, η μεγάλη πλατεία αξίζει τη στάση σας. Περισσότερο χρόνο θα αφιερώσετε στο Σπήλαιο, κάτω από το εντυπωσιακό όρος Όρλιακας. Θα βρείτε πάντα ανθρώπους, ταβέρνες και κυρίως το επισκέψιμο μοναστήρι της Παναγίας του 17ου αιώνα. Το άλλο highlight του χωριού είναι το γεφύρι της Πορτίτσας, σε μια καταπληκτική τοποθεσία, μέσα στην κοιλάδα του Βενέτικου ποταμού και στην είσοδο του θεόστενου φαραγγιού. Δύο ακόμη ενδιαφέροντα πέτρινα γεφύρια είναι αυτό στην είσοδο του χωριού Ζιάκας και του Αζίζ Αγά στο Τρίκωμο.

Κι όταν σας πιάσει η νύχτα, η περιήγηση δεν χάνει το ενδιαφέρον της. Οι ήχοι της φύσης επιβάλλονται, το σκοτάδι είναι απόλυτο, τα αστέρια ασυνήθιστα φωτεινά – ο Όρλιακας θεωρείται ένα από τα σημεία με τη χαμηλότερη φωτορρύπανση στην Ελλάδα και αναμένεται να φιλοξενήσει αστεροσκοπείο.

Οδηγείτε προσεκτικά, καθώς ανά πάσα στιγμή μπορεί να διασταυρωθείτε με ζαρκάδια, λύκους, αγριογούρουνα, αρκούδες… Σε πόσα μέρη της Ελλάδας έχεις τη δυνατότητα να δεις τόσο κοντά σου πραγματική άγρια ζωή;


ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ
ΜΕΤΑΒΑΣΗ

• Ο πιο εύκολος και ξεκούραστος τρόπος για να φτάσετε από την Αθήνα στα Γρεβενά είναι από τα δυτικά, χρησιμοποιώντας την Ολυμπία, την Ιόνια και την Εγνατία Οδό (απόσταση 500 χλμ.) Το κόστος για διόδια και βενζίνη υπολογίζεται στα 190 ευρώ με την επιστροφή. Στον ίδιο χρόνο –λόγω του επαρχιακού οδικού δικτύου–, αλλά πιο οικονομικά, θα φτάσετε από την εθνική οδό Αθηνών-Λαμίας και μέσω Δομοκού-Καρδίτσας-Τρικάλων (απόσταση 400 χλμ., κόστος: 130 ευρώ με την επιστροφή).
• Από Θεσσαλονίκη η απόσταση είναι 160 χλμ. και καλύπτεται εύκολα μέσω Εγνατίας Οδού. Το κόστος για διόδια και βενζίνη υπολογίζεται στα 40 ευρώ με την επιστροφή.

ΔΙΑΜΟΝΗ

• Η καλύτερη επιλογή είναι το ξενοδοχείο Valia Νostra Εscape Ηotel (τηλ. 24620-80151, www.valianostra.gr, από 90 ευρώ) στη Σμίξη. Ένα πραγματικό καταφύγιο, όπου τα πάντα είναι μελετημένα ώστε να νιώθετε οικειότητα, αφού ο ιδιοκτήτης Γιάννης Λεβέντης έχει αυτό που θα αποκαλούσε κανείς «τρέλα» και φροντίζει για κάθε λεπτομέρεια. Τα δωμάτια αποπνέουν ζεστασιά ορεινού εξοχικού σπιτιού και είναι εξοπλισμένα με πουπουλένια παπλώματα, αφράτα μαξιλάρια και όλες τις σύγχρονες ανέσεις – οι σοφίτες με τη θέα στην κοιλάδα ξεχωρίζουν. Το μεγάλο καθιστικό με το τζάκι και την τζαμαρία, το μπαρ και φυσικά η θερμαινόμενη πισίνα spa που αγναντεύει τα βουνά ξεπερνούν κάθε προσδοκία. Το δε πρωινό είναι πλούσιο, με τοπικά προϊόντα, μεγάλη ποικιλία σε σπόρους και καρπούς, και προσφέρει και αφεψήματα, όπως γνήσιο τσάι του βουνού.
• Πολύ καλή επιλογή είναι και ο ξενώνας Αμαδρυάδες στην Αλατόπετρα (τηλ. 24620-25034, από 95 ευρώ) και τα φινετσάτα δωμάτια Κουκουνάρι (τηλ. 24620-24821, από 60 ευρώ) στη Σμίξη. Συμπαθέστατο και οικογενειακό το La Noi (τηλ. 24620-95660, από 50 ευρώ) στη Σαμαρίνα. Τα μεγάλα resorts της περιοχής έχουν παραχωρηθεί για τη φιλοξενία Σύριων προσφύγων.

ΦΑΓΗΤΟ

• Παντού θα δοκιμάσετε καλά κρεατικά, μανιτάρια και νόστιμα τυριά. Τις καθημερινές, φαγητό θα βρείτε στους ξενώνες κατόπιν συνεννόησης, στην καλή ταβέρνα Μπαρμπαμιχάλης (τηλ. 24620-95231) στη Σαμαρίνα και στην Πέρδικα (τηλ. 24620-82234) στο χωριό Σπήλαιο.
• Τα Σαββατοκύριακα, στο ίδιο χωριό εξαιρετική είναι η ταβέρνα Σπήλαιο (τηλ. 24620-82303), στη Σμίξη ο Θεοχάρης (τηλ. 24620-85230) και στην Αετιά η ταβέρνα Τσιούριακα(τηλ. 6932-451104).
• Στην πόλη των Γρεβενών θα βρείτε πάντα ανοιχτή τη μανιταροταβέρνα Αυλαίς (τηλ. 24620-25402), όπου ο σεφ Νίκος Αγνάντος ετοιμάζει υπέροχα πιάτα: δοκιμάστε τις ταλιατέλες με μανιτάρια και οπωσδήποτε την ποικιλία μανιταριών με 7 είδη, μαγειρεμένα με διαφορετικούς τρόπους (σοτέ, παναρισμένα, ψητά κ.λπ.).
ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Για τις μανιταρογιορτές μπορείτε να ενημερώνεστε στη σελίδα Μανιταρόφιλοι Ελλάδας, στο facebook.
• Για προϊόντα με μανιτάρια: Ηδύγευστον (Θερμοπυλών 2, τηλ. 24620-22880), Μανιταροπροϊόντα Γρεβενών (Κ. Ταλιαδούρη 16, τηλ. 24620-80007).
• Μουσείο Μανιταριών: Λάβδα, ανοιχτά συνήθως τα Σαββατοκύριακα, 10.00-14.00. Για επιβεβαίωση επικοινωνήστε μέσω FB: Μουσείο Μανιταριών Λάβδας.
• Για οργανωμένες μανιταροβόλτες, τζιπάδες, ράφτινγκ και άλλες δραστηριότητες: Overland, τηλ. 24620-85032, 6977-772542. Greek Adventure, τηλ. 24620-87999.
• Η πρότυπη μονάδα τυροκόμησης Κουρέλλας φτιάχνει βιολογικά τυριά και γαλακτοκομικά προϊόντα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων εξάγεται, που διατίθενται σε φιλικές προς το περιβάλλον συσκευασίες  (1ο χλμ. Γρεβενών-Μεγάρων, τηλ. 24620-87150).


Οι τεράστιοι χαυλιόδοντες των μαστόδοντων, στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μηλιάς. (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

• Μουσείο Φυσικής Ιστορίας: (Μηλιά, Δευτ.-Παρ., 09.00-14.00, Σαββατοκύριακα: 09.00-17.00, τηλ. 24620-61271.
• Για γιόγκα στα δάση των Γρεβενών επικοινωνήστε με τη Δώρα Τζαλονίκου (τηλ. 6945-972655).

Αφήστε το σχόλιο σας